به دنبال اجرای اصلاحات ارضی، شرکتهای سهامی زراعی با هدف جلوگیری از تقسیم و کوچک شدن زمینهای کشاورزی، مکانیزه کردن این بخش و افزایش میزان بهرهوری تولیدات زراعی تاسیس شدند. در استان همدان نیز شرکت سهامی زراعی درگزین با هدف تحقق اهداف پیشبینیشده تشکیل شد. پژوهش حاضر با بهرهگیری از نظریه ساختیابی آنتونی گیدنز در پی پاسخ دادن به این پرسش است که تشکیل شرکت درگزین چه پیامدهای اجتماعی و اقتصادی را ایجاد کرد. دادههای پژوهش از طریق منابع کتابخانهای و آرشیوی گردآوری شده و با استفاده از روش ردیابی فرآیند مورد مطالعه قرار گرفتهاند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که در بُعد اقتصادی، تشکیل این شرکت در مراحل نخست به افزایش سطح اراضی زیرکشت، رشد بازدهی کشاورزی و درآمد سهامداران انجامید. با وجود این، وابستگی مالی شرکت به دولت تدوام پیدا کرد و نابرابری درآمدی سهامداران بازتولید شد. در بُعد اجتماعی، مقاومت و بیاعتمادی سهامداران نسبت به مدیران شرکت مانع از شکلگیری مشارکت پایدار شد. بهکارگیری نظام بهرهبرداری تناژی، بازتابی از کنش آگاهانه سهامداران جهت سازگاری با وضعیت موجود بود. کنشهای آگاهانه آنها موجب تحول نسبی در افزایش میزان تولیدات کشاورزی شد، اما تدوام وابستگی شرکت به حمایتهای مالی دولت به بازتولید ساختار معیوب اقتصادی منجر گشت.
سمیعی,محمد و رضویان,بهارسادات . (1405). تحلیل اجتماعی و اقتصادی شرکت سهامی زراعی درگزین (1347-1357) در چارچوب نظریه ساختیابی آنتونی گیدنز(222ب). (e10887). تحقیقات تاریخ اقتصادی ایران, 15(1), e10887 doi: 10.30465/ehs.2026.53757.2078
MLA
سمیعی,محمد , و رضویان,بهارسادات . "تحلیل اجتماعی و اقتصادی شرکت سهامی زراعی درگزین (1347-1357) در چارچوب نظریه ساختیابی آنتونی گیدنز(222ب)" .e10887 , تحقیقات تاریخ اقتصادی ایران, 15, 1, 1405, e10887. doi: 10.30465/ehs.2026.53757.2078
HARVARD
سمیعی محمد, رضویان بهارسادات. (1405). 'تحلیل اجتماعی و اقتصادی شرکت سهامی زراعی درگزین (1347-1357) در چارچوب نظریه ساختیابی آنتونی گیدنز(222ب)', تحقیقات تاریخ اقتصادی ایران, 15(1), e10887. doi: 10.30465/ehs.2026.53757.2078
CHICAGO
محمد سمیعی و بهارسادات رضویان, "تحلیل اجتماعی و اقتصادی شرکت سهامی زراعی درگزین (1347-1357) در چارچوب نظریه ساختیابی آنتونی گیدنز(222ب)," تحقیقات تاریخ اقتصادی ایران, 15 1 (1405): e10887, doi: 10.30465/ehs.2026.53757.2078
VANCOUVER
سمیعی محمد, رضویان بهارسادات. تحلیل اجتماعی و اقتصادی شرکت سهامی زراعی درگزین (1347-1357) در چارچوب نظریه ساختیابی آنتونی گیدنز(222ب). تحقیقات تاریخ اقتصادی ایران. 1405;15(1):e10887. doi: 10.30465/ehs.2026.53757.2078
