1
گروه تاریخ، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2
دانشیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
10.30465/ehs.2026.54141.2086
چکیده
روابط بینالملل همواره تحت تأثیر تفاوت توانمندیهای اقتصادی، سیاسی و نظامی میان کشورها قرار دارد. در دورۀ پهلوی دوم، ایران با منابع قابل توجه اقتصادی و نظامی، نقش بازیگر قویتر در روابط با اردن را ایفا میکرد، در حالیکه اردن به دلیل محدودیت منابع و وابستگی به حمایتهای خارجی، بازیگر ضعیفتر محسوب میشد. این پژوهش با هدف تحلیل نقش ابزارهای اقتصادی ایران در هدایت رفتار و سیاستهای اردن و بررسی سازوکارهای بهرهبرداری اردن از موقعیت نامتقارن انجام شد. پرسش اصلی مطالعه این است که چگونه ابزارهای اقتصادی ایران در خدمت اهداف سیاسی و امنیتی آن قرار گرفت و اردن چگونه توانست از موقعیت نامتقارن بهره ببرد. پژوهش توصیفی-تحلیلی است و دادهها از منابع کتابخانهای و آرشیوی گردآوری شدهاند و در چارچوب نظریۀ روابط نامتقارن تحلیل شدهاند. یافتهها نشان میدهد ایران با وامهای توسعهای، کمکهای بلاعوض و پروژههای عمرانی، توانست سیاستهای اردن را به در راستای منافع خود خود هدایت کند، بهویژه در شرایط بحرانی. اردن نیز با پذیرش این حمایتها، ظرفیتهای داخلی خود را تقویت و ثبات سیاسی و اقتصادی خود را افزایش داد. پژوهش نشان میدهد اقتصاد ابزاری استراتژیک برای ایران و همزمان عاملیت نسبی اردن را در روابط نامتقارن آشکار میکند.
داودوندی,امیرحسین و بیات,مسعود . (1405). ابزار اقتصادی در خدمت استراتژی سیاسی: مطالعۀ روابط نامتقارن ایران و اردن در دورۀ پهلوی دوم (1357ـ1325ش). (e12985). تحقیقات تاریخ اقتصادی ایران, (), e12985 doi: 10.30465/ehs.2026.54141.2086
MLA
داودوندی,امیرحسین , و بیات,مسعود . "ابزار اقتصادی در خدمت استراتژی سیاسی: مطالعۀ روابط نامتقارن ایران و اردن در دورۀ پهلوی دوم (1357ـ1325ش)" .e12985 , تحقیقات تاریخ اقتصادی ایران, , , 1405, e12985. doi: 10.30465/ehs.2026.54141.2086
HARVARD
داودوندی امیرحسین, بیات مسعود. (1405). 'ابزار اقتصادی در خدمت استراتژی سیاسی: مطالعۀ روابط نامتقارن ایران و اردن در دورۀ پهلوی دوم (1357ـ1325ش)', تحقیقات تاریخ اقتصادی ایران, (), e12985. doi: 10.30465/ehs.2026.54141.2086
CHICAGO
امیرحسین داودوندی و مسعود بیات, "ابزار اقتصادی در خدمت استراتژی سیاسی: مطالعۀ روابط نامتقارن ایران و اردن در دورۀ پهلوی دوم (1357ـ1325ش)," تحقیقات تاریخ اقتصادی ایران, (1405): e12985, doi: 10.30465/ehs.2026.54141.2086
VANCOUVER
داودوندی امیرحسین, بیات مسعود. ابزار اقتصادی در خدمت استراتژی سیاسی: مطالعۀ روابط نامتقارن ایران و اردن در دورۀ پهلوی دوم (1357ـ1325ش). تحقیقات تاریخ اقتصادی ایران. 1405;():e12985. doi: 10.30465/ehs.2026.54141.2086
