تحقیقات تاریخ اقتصادی ایران

مهاجران ارمنی و اقتصاد شهری سلطان‌آباد عراق عجم در دوره قاجار

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 استادیارگروه آموزش تاریخ. دانشگاه فرهنگیان. تهران. ایران.

2 استادیار گروه آموزش تاریخ دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

10.30465/ehs.2026.53961.2082
چکیده
سلطان‌آباد عراق عجم در دوره قاجار، به‌عنوان یکی از کانون‌های نوپای شهری، شاهد حضور گروه‌هایی بود که نقش آنان در تحولات شهر، فراتر از وزن جمعیتی‌شان ارزیابی می‌شود. در این میان، ارامنه به‌عنوان مهاجرانی شبکه‌مند، جایگاهی متمایز در ساختار اقتصادی و فرهنگی سلطان‌آباد یافتند. مسئله اصلی این پژوهش، تبیین نقش ارامنه در اقتصاد شهری سلطان‌آباد با تأکید بر پیوند میان مهاجرت، فعالیت‌های تجاری و انتقال سرمایه انسانی است. این مقاله با بهره‌گیری از روش تحقیق تاریخی-تحلیلی و با اتکا بر گزارش‌های دولتی، مکاتبات اداری و پژوهش‌های جدید و اسناد آرشیوی ابعاد اقتصادی و فرهنگی حضور ارامنه در سلطان‌آباد را بررسی می‌کند. چارچوب نظری پژوهش بر تلفیق نظریه شبکه‌ای مهاجرت و نظریه سرمایه انسانی استوار است و نشان می‌دهد که چگونه مهاجرت شبکه‌محور ارامنه، زمینه انتقال مهارت‌ها، دانش تجاری و الگوهای فرهنگی را به این شهر فراهم ساخت. یافته‌ها حاکی از آن است که ارامنه، به‌عنوان مهاجران اقتصادی شبکه‌مند، نقشی مؤثر در گسترش تجارت، به‌ویژه در حوزه فرش و مبادلات صادراتی، ایفا کردند و هم‌زمان از طریق ایجاد نهادهای آموزشی و فرهنگی، به تقویت سرمایه انسانی و حرفه‌ای‌شدن فعالیت‌های اقتصادی یاری رساندند. این نقش دوگانه، موجب ارتقای جایگاه سلطان‌آباد در شبکه‌های تجاری فرامنطقه‌ای و تسریع شکل‌گیری اقتصاد شهری آن شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 28 بهمن 1404

  • تاریخ دریافت 13 دی 1404
  • تاریخ بازنگری 20 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش 28 بهمن 1404