نوع مقاله : علمی-ترویجی

نویسندگان

• مسعود دادبخش ¹
• حسین سلیمی ²

¹ دانش آموخته دکتری تاریخ ایران دوره اسلامی / دانشگاه خوارزمی ومدرس دانشگاه علمی کاربردی/ تهران، ایران

² دانش آموخته دکتری تاریخ ایران دوره اسلامی/ دانشگاه خوارزمی و مدرس دانشگاه علمی- کاربردی/ تهران، ایران

چکیده

در دوران حکومت رضا شاه در ایران (1304-1320ه.ش / 1925-1941م)، ساختارهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی کشوردچار تحولات گسترده­ای شد. با توجه به تجربه ضعف و انفعال اقتصادی دولت­های مشروطه ، بسیاری از صاحب­نظران بر ضرورت تحول اقتصادی کشور تأکید داشتند و حاکمیت پهلوی را ملزم و قادر به اجرای تحولات اقتصادی در کشور می­دانستند. حاکمیت رضا شاه برای پاسخگویی به این مطالبات متأثر از گفتمان ناسیونالیستی آلمانی، سعی در پیاده­سازی تئوری­های ملی­گرایانه و تمرکزگرایانه در ایران داشت. در این ایام یکی از مهمترین تحولات ایجاد شده در آلمان، پایه ریزی تئوری «اقتصاد ملی» بر پایه نظریات «فردریک لیست» -اقتصاددان ملی گرای آلمانی- بود. تئوری­های اقتصادی وی که تحت عنوان تئوری «اقتصاد ملی» در میانه­های سده 19 میلادی به رشته تحریر درآمد، بر ناسیونالیسم، تمرکز­گرایی اقتصادی و ملی کردن تمامی منابع اقتصادی کشور تأکید داشت.این پرسش اصلی در مقاله مطرح است که اقدامات ملی گرایانه اقتصادی حاکمیت رضاشاه چه بوده و چه نسبتی با اندیشه­های فردریک لیست داشته است؟ از این رو، نویسندگان مقاله حاضر با مطالعه و روش توصیفی _تحلیلی موضوع را مورد بررسی و واکاوی قرار داده­اند.یافته­های پژوهش نشان می­دهد که که دولت مطلقه مدرن رضاشاهی برپایه گفتمان ملی و حمایت بخشی از روشنفکران ایران، تلاش داشت تا با ایجاد تحول در زمینه­های مختلف اقتصادی زمینه‌های لازم برای ایجاد اقتصاد ملی و ادغام اقتصادهای خرد محلی در این اقتصاد را فراهم آورد.

کلیدواژه‌ها

• رضا شاه
• اقتصاد ایران
• تئوری‌اقتصاد ملی
• فردریک لیست

عنوان مقاله [English]

Endeavors to revive Iranian economy during Reza Shah Period (relying on Friedrich List’s national economy theory)

نویسندگان [English]

• Masoud Dadbakhsh ¹
• Hosein salimi ²

¹ .Graduated from Ph.D of History of islamic Iran khawrazmi university/Tehran/Iran

² Graduated from Ph.D of History of islamic Iran khawrazmi university

چکیده [English]

During Reza Shah’s monarchy in Iran (1941-1925), political, social and economic structures of Iran witnessed extensive revolution. Given the economic passivity and weakness of constitutional governments, most of experts emphasized on the necessity of economic revolution in Iran and they believed that Pahlavi government was bound and capable of implementing economic revolution in Iran. In responding to these demands, Reza Shah’s government influenced by German nationalist discourse tried ti implement nationalist and centralized theories in Iran. During that time, one of the significant evolutions in Germany was the foundation of national economy theory based on Friedrich List’s theories- German nationalist economist. His economic theories known as “National Economy Theory” were written in the mid-19the century which emphasized on nationalism, economic centralization and nationalization of all national economic resources.
The main question of this article is: what national economic measures were taken during Reza Shah’s government and how they were related to Friedrich List’s theories? Hence, the authors of the present article investigate this subject through descriptive- analytic method.
The findings of present study indicate that relying in national discourse and the support of some Iranian intellectuals, the modern absolute government of Reza Shah tried to make evolutions at different economic fields in order to provide required ground for the development of national economy and merging the small local economies in this economy.

کلیدواژه‌ها [English]

• Reza Shah
• Iranian economy
• National Economic Theory
• Friedrich List