صنعت نفت در ایران و حوزه خلیج فارس با تأسیس شرکت نفت انگلستان و ایران در ۱۹۰۹م. شکل گرفت و با ایجاد نیروی کاری متمرکز، به پیدایش طبقه نوین کارگران صنعتی انجامید. اهمیت و ضرورت این پژوهش در بررسی تأثیر مفاد قراردادهای نفتی بر وضعیت حقوقی، معیشتی و صنفی این کارگران و تبیین پیوند میان ساختار قراردادی و شکلگیری اعتراضات کارگری است. مسئله اصلی پژوهش آن است که قراردادهای نفتی نیمه اول قرن 20 تا چه اندازه در ایجاد یا تداوم نابرابری در دستمزد،، و خلیج فارس و ایران مؤثر بودند. پژوهش با رویکرد تاریخی ـ اسنادی و بر پایه منابع دست اول و دوم، از جمله قراردادهای نفتی، اسناد شرکت و منابع کتابخانهای، این روند را بررسی میکند. یافتهها نشان میدهد که قراردادها تضمین مؤثری برای حقوق کارگران ایجاد نکردند و ساختار تبعیضآمیز نیروی کار را تداوم بخشیدند؛ قراردادهای پس از ملیشدن نیز، با وجود تغییرات مالکیتی، بخشی از این نابرابری که به خصوص از ترس اقدام مشابه ملی شدن نفت در دیگر مناطق نفت خیز تحت فعالیت شرکت انجام شد علیرغم ظاهر، در عمل تغییر محسوسی دیده نشد. در نتیجه، شکاف میان مفاد قراردادها و حقوق کارگران، از عوامل مهم شکلگیری اعتصابات در صنعت نفت منطقه بود.
نجفی، شیلا و قاسمیان، سلمان. (1405). جایگاه کارگران در قراردادهای نفتی ایران و کشورهای حوزه خلیج فارس (14ش./ نیمه اول سده 20م.). (e14425). تحقیقات تاریخ اقتصادی ایران، ()، e14425 https://doi.org/10.30465/ehs.2026.55730.2132
MLA
نجفی، شیلا، و قاسمیان، سلمان. "جایگاه کارگران در قراردادهای نفتی ایران و کشورهای حوزه خلیج فارس (14ش./ نیمه اول سده 20م.)" .e14425 ، تحقیقات تاریخ اقتصادی ایران، ، 1405، e14425. doi: 10.30465/ehs.2026.55730.2132
HARVARD
نجفی، شیلا، و قاسمیان، سلمان. (1405). 'جایگاه کارگران در قراردادهای نفتی ایران و کشورهای حوزه خلیج فارس (14ش./ نیمه اول سده 20م.)'، تحقیقات تاریخ اقتصادی ایران، (), e14425. doi: 10.30465/ehs.2026.55730.2132
CHICAGO
نجفی، شیلا و قاسمیان، سلمان، "جایگاه کارگران در قراردادهای نفتی ایران و کشورهای حوزه خلیج فارس (14ش./ نیمه اول سده 20م.)." تحقیقات تاریخ اقتصادی ایران، (1405): e14425, doi: 10.30465/ehs.2026.55730.2132
VANCOUVER
نجفی شیلا، قاسمیان سلمان. جایگاه کارگران در قراردادهای نفتی ایران و کشورهای حوزه خلیج فارس (14ش./ نیمه اول سده 20م.). تحقیقات تاریخ اقتصادی ایران. 1405;():e14425. doi: 10.30465/ehs.2026.55730.2132