تحقیقات تاریخ اقتصادی ایران

تحریم اقتصادی خراسان، دشت قبچاق و چین؛ بازتاب خاطره تاریخی تیمور به سیاست انزوای ماوراءالنهر در دوره ایلخانان

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسنده

استادیار بخش تاریخ دانشکده حقوق، علوم سیاسی و تاریخ دانشگاه یزد

10.30465/ehs.2026.54963.2118
چکیده
برخی پژوهشگران تیمور را فرمانروایی دانسته‌اند که در کنار فتوحات، به آبادانی و سامان‌دهی اقتصادی، به‌ویژه در سمرقند و شهرهای اطراف توجه داشت. پژوهش حاضر نشان می‌دهد این تصویر نیازمند بازنگری است. با وجود فرمانروایی هم‌زمان بر ایران و ماوراءالنهر، تیمور سیاست اقتصادی یکسانی در این دو حوزه دنبال نکرد؛ در حالی که ماوراءالنهر از حمایت ویژه برخوردار بود، بسیاری از شهرهای جنوب جیحون با رکود مواجه شدند.



این مقاله با تحلیل سیاست‌های تیمور نشان می‌دهد توجه به ماوراءالنهر و بی‌اعتنایی به خراسان، ریشه در «خاطره تاریخی انزوای ماوراءالنهر» در دوره اولوس‌های چنگیزی دارد. تیمور در واکنش به این پیشینه، کوشید جایگاه اقتصادی ماوراءالنهر را تقویت و ایران و دشت قبچاق را از مسیرهای اصلی دادوستد دور کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد برخلاف دیدگاه‌های رایج، «جاده بزرگ خراسان» در روزگار تیمور نه‌تنها احیا نشد، بلکه دچار رکود شد؛ سیاستی که تلاشی برای جابه‌جایی حساب‌شدۀ موازنه قدرت و ثروت به سود سرزمین مادری تیمور بود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 01 مهر 1405

  • تاریخ دریافت 24 تیر 1405
  • تاریخ بازنگری 31 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 01 مهر 1405