تحقیقات تاریخ اقتصادی ایران
تحقیقات تاریخ اقتصادی ایران

واکاوی سازوکارهای نظام تعلیم و تربیت در اصناف دوره صفویه

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

محسن لطف آبادی 1
مصیب عباسی 2

1 دانش آموخته دکترای تاریخ ایران دوره اسلامی

2 استادیار گروه الهیات و معارف اسلامی دانشگاه گلستان

10.30465/ehs.2026.54090.2087
چکیده
در طول تاریخ، اصناف نقش چندگانه‌ای داشته و افزون بر آموزش‌های حرفه‌ای، کارکردی تربیتی نیز ایفا می‌کردند. شاگردان صناعت‌های گوناگون که غالباً در سنین پایین بودند، بخش عمده‌ای از زمان خود را در تعامل با استادان سپری کرده و با توجه به خلاء نهادهای آموزشی همگانی، وابستگی تربیتی عمیقی به آنان داشتند. این پژوهش با روش تاریخی و رویکرد توصیفی ـ تحلیلی، با تکیه بر تحلیل محتوای منابع مکتوب دوره صفوی (سفرنامه‌ها، تذکره‌ها و متون تاریخی و ادبی)، به بررسی جایگاه تعلیم و تربیت در اصناف این دوره می‌پردازد. هدف مقاله، تبیین نحوه انتقال دانش فنی و ارزش‌های فرهنگی و شناخت انگاره‌های تربیتی حاکم بر سلسله‌مراتب صنفی است. یافته‌های مقاله نشان می‌دهد اصناف یکی از بسترهای مهم جامعه‌پذیری در جامعه صفوی بوده‌اند که در پیوند با روح مذهبی حاکم، دو کارکرد کلیدی داشته‌اند: نخست، در مقام یک نظام آموزشی و اقتصادی، از طریق سازوکار استاد ـ شاگردی، علاوه بر انتقال مهارت‌های فنی و ابزاری(سرمایه انسانی)، نظم اقتصادی و سلسله مراتب درون‌صنفی را تضمین می‌کرد؛ و دوم، در مقام نهادی تربیتی و میانجی، از طریق انتقال آموزه‌های اخلاقی در مناسبات استاد ـ شاگردی و مشارکت در مناسک مذهبی بازار، باورها و نگرش‌های صنعتگران را با ساختارهای سیاسی ـ دینی همسو می‌ساخت.

کلیدواژه‌ها

اصناف
بازار
تعلیم و تربیت
استادان
شاگردان
دوره صفوی
موضوعات
تحقیقات تاریخ اقتصادی ایران

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 27 مرداد 1405

  • تاریخ دریافت 12 بهمن 1404
  • تاریخ بازنگری 18 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 27 مرداد 1405

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما