نوع مقاله: علمی-ترویجی

نویسنده

دانشیار، پژوهشکده تاریخ پزوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران

چکیده

شکست تخصص‌گرائی افراطی و ظهور خلاءهای بزرگ در مرز دانش‌های همجوار، مطالعات بین‌رشته‌ای را گریزناپذیر ساخته است. تاریخ در زمرۀ آن دسته از رشته‌های دانشگاهی است که از ظرفیت‌های بالای میان‌رشته‌ای با سایر رشته‌های علوم انسانی برخوردار است. از همین‌رو، می‌توان پیوند عمیقی میان رشتۀ تاریخ با علم اقتصاد از نظر موضوعی، معرفتی و روشی برقرار کرد. تا چند دهه پس از تأسیس رشته تاریخ هیچ درسی با رویکرد علم اقتصاد به درون برنامه‌های آموزشی رشتۀ تاریخ راه نیافت. بنابراین، مساله این است که تعاملات دانش تاریخ با علم اقتصاد در برنامۀ آموزشی دورۀ کارشناسی رشتۀ تاریخ از ابتدا تا کنون چگونه نگریسته شده و این تعامل در گذر زمان چگونه تحول یافته و چه عواملی در شکل دادن به آن مؤثر بوده است؟ نگارنده با روش توصیفی- تبیینی می‌کوشد نسبت دانش تاریخ و علم اقتصاد را از حیث کاربست مفاهیم و مباحث خاص علم اقتصاد در سرفصل‌های برنامۀ آموزشی رشتۀ تاریخ مورد ارزیابی قرار دهد و با سنجش و تحلیل بسامد این مفاهیم، جنبه‌ای از این تعامل را نشان دهد. نتیجۀ این تحقیق گویای آن است که جایگاه علم اقتصاد در روند برنامه‌ریزی آموزشی رشته‌ی تاریخ به ویژه پس از استقلالش از جغرافیا تا امروز در پی هر بازنگری همواره روندی رو به رشد یافته است. هرچند در فضای پس از انقلاب و متأثر از آموزه‌های انقلاب فرهنگی این پیوند کاهش یافت اما در آخرین بازنگری که در سال 1375 صورت گرفت حجم درس‌های هم‌پیوند با دانش اقتصاد و کاربرد واژگان و مفاهیم آن افزایش چشمگیری یافت.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Analyzing of economics place in educational programs of History's discipline to licentiate's degree from interdisciplinary researches

نویسنده [English]

  • alireza mollaiytavani

Associated professor of history. IHCS, Tehran.Iran

چکیده [English]

Abstract
There are deep relations between History and humanities especially economics and History via interdisciplinary studies from methodic and epistemic and research subjects. Any lessons didn't was with economics approach in History discipline's program for several decades. Therefore that is question that how did been interactions between History and in educational programs of History discipline from establishment since now? How was changed this interactions in during times? What were factors important at this way? This article attempted shoed whit explanation method analyzed relation between History and economics from aspect function's concepts and subjects of economics and measurement and analyzing these interactions. This research concluded economics place increased in educational programs of History discipline after every review. So social science's maters increased upper surface in last review.
Key words: History's discipline, economics, in educational programs, interdisciplinary studies.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Key words: History's discipline
  • Economics
  • in educational programs
  • Interdisciplinary studies

بحرانی پور، علی." نگاهی به تاریخ‌نگاری اقتصادی در جهان و ایران". روزنامه دنیای اقتصاد. شماره 2741. 1/7/91

براون، ویوین. پیدایش اقتصاد مدرن. ترجمه حسن مرتضوی. تهران: نشر آگه، 1386

برودل، فرنان. سرمایه­داری و حیات مادی 1400- 1800. ترجمۀ بهزاد باشی، تهران، نشر نی، 1372

برومند، صفورا." آسیب شناسی پژوهش های سکه شناختی در ایران". فصلنامه تاریخ نگری و تاریخ نگاری، دانشگاه الزهرا، سال 22. شماره 10، 1391

تفضلی، فریدون. تاریخ عقاید اقتصادی از افلاطون تا دوره معاصر. چاپ چهاردهم. تهران: نشر نی، 1393

جعفرزاده، بهروز؛ اکبری فرد، حسین. اقتصاد پول و بانک. چاپ دوم. تهران: نور علم، 1392

جعفری دهقی، محمود." نقش سکه شناسی در بازشناسی تاریخ و فرهنگ ایران". کتاب ماه تاریخ و جغرافیا. شماره 178، اسفند1391

راهنمای دانشکده ادبیات و دانشسرای عالی 1331، تهران، دانشگاه تهران، 1331

راهنمای دانشکده ادبیات: سال تحصیلی 47- 1346، تهران، دانشگاه تهران، 1347

راهنمای دانشکده ادبیات: سال تحصیلی 47- 1346، تهران، دانشگاه تهران، 1347

راهنمای دانشگاه تهران 1315- 1314، تهران، مطبعه­ی روشنائی، 1315

راهنمای دانشگاه تهران، بخش پنجم، دانشکده­های علوم و ادبیات و دانشسرای عالی، تهران، دانشگاه تهران، 1318

راهنمای دانشگاه تهران، سال تحصیلی 1344- 1345، تهران، دانشگاه تهران، 1344

راهنمای دانشگاه تهران، سال تحصیلی 1345- 1346، تهران، دانشگاه تهران، 1345

رزاقی، ابراهیم. آشنایی با اقتصاد ایران. تهران: نشر نی، 1376

رضایی باغ بیدی، حسن." پیدایی و آغاز ضرب سکه در ایران". کتاب ماه تاریخ و جغرافیا. شماره 178، اسفند1391

سعیدی، عباس؛ باقری، احمد. پول. تهران: مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، 1385

سیف، احمد. استبداد، مساله مالکیت و انباشت سرمایه در ایران. تهران، رسانش، 1380

عیسوی، چارلز،تاریخ اقتصادی ایران (قاجاریه 1332- 1215 هـ.ق)، ترجمۀ یعقوب آژند، تهران، گستره، 1362.

کاتوزیان، محمدعلی، اقتصاد سیاسی ایران از مشروطه تا پایان سلسلۀ پهلوی، ترجمۀ کامبیز عزیزی و محمدرضا نفیسی، تهران، مرکز، 1374.

لاژوژی، ژوزف. عقاید اقتصادی. ترجمۀ ابراهیم مدرسی، تهران، دانشگاه تهران، 1353

لوید، کریستوفر." تبیین تاریخ ساختارهای اقتصادی و اجتماعی". ترجمه حسینعلی نوذری. تاریخ معاصر ایران. سال 1. ش 3.پاییز 1376

مارکس، کارل. سرمایه/نقد اقتصاد سیاسی. ج 2. ترجمه حسن مرتضوی. تهران، لاهیتا، 1393.

ملک زاده بیانی، ملکه. تاریخ سکه از قدیم ترین ازمنه تا دوره ساسانیان. (جلد اول و دوم)، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1370

نوذری، حسینعلی. فلسفه تاریخ، روش شناسی و تاریخنگاری. چاپ دوم. تهران، طرح نو. 1387      

نهاوندی، هوشنگ. تاریخ مختصرعقاید اقتصادی. تهران، دانشگاه تهران، 1352

هالیدی، فرد، دیکتاتوری و توسعۀ سرمایه­داری در ایرن، ترجمۀ فضل­الله نیک­آیین، تهران، امیرکبیر، 1368.

هیکس، جان. نظریه­ای در بارۀ تاریخ اقتصاد. ترجمۀ فرهنگ مهر،تهران، دانشگاه پهلوی، 2535