نقش و اهمیت چاروادارها در جامعۀ عصر قاجار بر اساس گزارش‎های سفرنامه‎نویسان فرنگی

نوع مقاله: علمی-ترویجی

نویسندگان

1 دانشیار تاریخ/پیام تور تهران

2 کارشناس ارشد تاریخ/ پیام نور

چکیده

در حوزة مطالعات تاریخ دورة قاجار، به طبقات پایین اجتماعی کمتر پرداخته‎شده و تاریخ‌نگاران ابعاد گوناگون زندگی، نقش و اهمیت آنها را نادیده گرفته‌اند. یکی از شاخص‌ترین اعضای گروه‌های پایین‌دست در این دوره، چاروادارها بودند که با کرایه‌دادن چهارپایانشان، امرار معاش می‌کردند.
پژوهش حاضر، به‌ویژه با جست‎وجو در سفرنامه‌های دورة قاجار، بر‌ اساس روش توصیفی ـ تحلیلی و بررسی کتابخانه‌ای، در صدد پاسخ‎گویی به این پرسش است که مهم‌ترین نقش چاروادارها به‌ عنوان یکی از اعضای گروه‌های پایین اجتماعی، در جامعۀ عصر قاجار چه بوده‎است. بررسی داده‌ها بیانگر آن است که با وجود جایگاه اجتماعی پایین چاروادارها در دورة قاجار، آنها در رایج‌ترین شیوۀ سفر در آن دوره یعنی مسافرت با کاروان، نقشی اساسی داشتند و یکی از ارکان مهم در حوزة حمل‎ونقل در این دوره بودند. چاروادارها در جریان سفر، هم کار جابه‌جایی مسافران، باروبنۀ آنها و هم وظیفۀ راهنمایی مسافران را در طول سفر و نیز امدادگری آنها در برابر مشکلات و خطرهای مسیر بر عهده داشتند. چاروادارها به یک معنی با توجه به موقعیتی که در جریان سفر در این دوره داشتند، در مواردی مثل انتخاب مسیر، زمان بیدار‌شدن و حرکت کاروان و نحوۀ توقف‌ها، بر مسافرانی فرمان می‌رانند که موقعیت اجتماعی بالاتری نسبت به آنها داشتند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Role and Significance of Charvadars in the Qajar Era Based on the Accounts of European Travelers

نویسندگان [English]

  • Hooshang khosrobeigi khosrobeigi 1
  • Meysamg holampour holampour 2
1 Assistant Professor of Payame Noor University
2 MA in History of Islamic Iran
چکیده [English]

In the historical studiesof Qajar era, the subordinate classes of the society have usually been paid scant attention, and historiographers have not considered different aspects of their lives, their roles and their significance. One of the most prominent members of these classes were Charvadars. They earned their livelihood through hiring out their quadrupeds to passengers. The present research, through reviewing the travel literature of Qajar era, seeks to answer this question: What was the most considerable role of Charvadars as one of the members of subordinate social classes of Qajar era? The research was conducted through adopting descriptive-analytic and library methods.  The findings of the study revealed that Charvadars, despite their low social position during Qajar era, had a key role in the most common mode of traveling, namely journeying with Caravan. In other words, they were one of the central pillars of transportation in Qajar era. Charvadars not only carried passengers and goods but also guided passengers during the travels and supported them through problems and dangers of the routes. Although they belonged to a subordinate class of the society, Charvadars, given their key position in choosing the routes, verifying the time of waking up, and moving or stoppingcould demonstrate a kind of superiority over the members of the super classes.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Charvadar
  • travel
  • Qajar era
  • Caravan
  • Quadrupeds
اوبن، اوژن (1362). ایران امروز، ترجمۀ علی‌اصغر سعیدی، تهران: کتابفروشی زوار.

اورسل، ارنست (1382). سفرنامۀ قفقاز و ایران، ترجمۀ علی‌اصغر سعیدی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

اولیویه، گیوم آنتوان (1371). سفرنامۀ اولیویه، ترجمۀ محمدطاهر میرزا، تصحیح و حواشی غلامرضا ورهرام، تهران: اطلاعات.

براون، ادوارد ‌گرانویل (1381). یک‌سال در میان ایرانیان، ترجمۀ مانی صالحی علامه، تهران: ماه‌ریز.

بروگش، هینریش (1367). سفری به دربار صاحبقران، ترجمۀ حسین کردبچه، 2 جلد، تهران: اطلاعات.

بل، گرترود‌لوتیان (1363). تصویرهایی از ایران، ترجمۀ بزرگمهر ریاحی، تهران: خوارزمی.

بنجامین، س. ج. و. (1363). ایران و ایرانیان، ترجمۀ محمدحسین کردبچه، تهران: جاویدان.

پولاک، یاکوب ‌ادوارد (1368). سفرنامۀ پولاک؛ ایران و ایرانیان، ترجمۀ کیکاووس جهانداری، تهران: خوارزمی.

جکسن، ابراهام ‌والنتاین ویلیامز (1369). سفرنامۀ جکسن؛ ایران در گذشته و حال، ترجمۀ منوچهر امیری و فریدون بدره‌ای، چ 3، تهران: خوارزمی.

دالمانی، هانری رنه (1378). از خراسان تا بختیاری، ترجمۀ غلامرضا سعیدی، ج 2، تهران: طاوس.

دوراند، ا. ر (1346). سفرنامۀ دوراند، ترجمۀ علی‌محمد ساکی، تهران: کتابفروشی محمدی.

 لغت‌نامه (1377). به کوشش علی‌اکبر دهخدا، زیر نظر محمد معین و سید جعفر شهیدی، ج 5، چ 2 از دورۀ جدید، تهران: مؤسسۀ لغت‌نامۀ دهخدا و مؤسسۀ انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.

دیولافوا، ژان (1332). سفرنامۀ مادام دیولافوا، ترجمۀ علی‎محمدفره‌وشی، تهران: کتابفروشی خیام.

روششوار، کنت ژولین‌دو (1378). خاطرات سفر ایران، ترجمۀ مهران توکلی، تهران: نی.

سرنا، کارلا (1362). آدم‌ها و آئین‌ها در ایران، ترجمۀ علی‌اصغر سعیدی، تهران: زوار.

شیل، مری لئونورا (1362). خاطرات لیدی شیل، ترجمۀ حسین ابوترابیان، تهران: نشر نو.

فلاندن، اوژن (1356). سفرنامۀ اوژن فلاندن به ایران، ترجمۀ حسین نورصادقی، چ 3، تهران: اشراقی.

فوروکاوا، نوبویوشی (1384). سفرنامۀ فوروکاوا، ترجمۀ هاشم رجب‎زاده و کینیجیئه‎ اورا، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.

فووریه، ژوآنس (1390). سه سال در دربار ایران، ترجمۀ عباس اقبال‌آشتیانی، به اهتمام محمدرضا حسن‌بیگی، تهران: نوین.

کرزن، جرج. ن. (1362). ایران و قضیۀ ایران، ترجمۀ غ. وحید مازندرانی، ج 1، چ 2، تهران: علمی و فرهنگی.

گروته، هوگو (1369). سفرنامۀ گروته، ترجمۀ مجید جلیلوند، تهران: مرکز.

گوبینو، ژوزف ‌آرتور (1383). سه سال در آسیا، ترجمۀ عبدالرضا هوشنگ‌مهدوی، تهران: قطره.

لوتی، پیر (1372). به سوی اصفهان، ترجمۀ بدرالدین کتابی، تهران: اقبال.

معین، محمد (1381). فرهنگ فارسی، ج 1، چ 19، تهران: امیرکبیر.

ملکونوف؛ و عزالدوله (1363). سفرنامۀ ایران و روسیه، به کوشش محمد گلبن و فرامرز طالبی، تهران: دنیای کتاب.

موریه، جیمز (1348). سرگذشت حاجی‌بابای اصفهانی، تصحیح سید محمدعلی جمالزاده، تهران: امیرکبیر.

موریه، جیمز (1385). سفرنامۀ جیمز موریه، ترجمۀ ابوالقاسم سری، ج 1، تهران: توس.

موزر، هنری (1356). سفرنامۀ ترکستان و ایران، ترجمۀ علی مترجم، به کوشش محمد گلبن، تهران: سحر.

موسی‌پور، ابراهیم (1391). «زندگی حرفه‌ای مکاریان/ چارواداران در ساختار سنتی حمل‌ونقل در دورۀ اسلامی: یک تاریخ اجتماعی»، دوفصلنامۀ انسان‌شناسی، س 10، ش 16.

نفیسی، علی‌اکبر (ناظم‌الاطباء) (1343). فرهنگ نفیسی، ج 2، تهران: کتابفروشی خیام.

نیدرمایر، اسکارفن (1380). خاطرات نیدرمایر؛ زیر آفتاب سوزان ایران، ترجمۀ کیکاووس جهانداری، ویرایش دوم، تهران: اساطیر.

نیکیتین، بازیل (1356). خاطرات و سفرنامه، ترجمۀ علی‎محمد فره‌وشی، چ 2، تهران: کانون معرفت.

وامبری، آرمینیوس (1370). سیاحت درویشی دروغین در خانات آسیای میانه، ترجمۀ فتحعلی خواجه‌نوریان، چ 4، تهران: علمی و فرهنگی.

وامبری، آرمینیوس (1372). زندگی و سفرهای وامبری؛ دنبالۀ سیاحت درویشی دروغین، ترجمۀ محمدحسین آریا، تهران: علمی و فرهنگی.

هدایت، مهدیقلی (1385). خاطرات و خطرات، چ 6، تهران: زوار.