مقیاسها و روشهای اندازه‌گیری و تقسیم آب در ایران

نوع مقاله: علمی-ترویجی

نویسنده

دانشجوی دکتری تاریخ/ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

چکیده

 به علت کافی­نبودن بارندگی در ایران بهره­گیری از منابع آب،نیازمند به ساخت انواع سازه‌های آبی از قبیل قنات، کانالهای آبیاری، بند و غیره بوده و چون ساخت این سازه‌ها نیاز به همکاری جمعی داشته و بالطبع بهره‌برداری از آب به‌دست­آمده نیز به صورت مشترک بوده‌است، به‌ناچار برای انجام این کارهای مشترک نیاز به رسم و راهی ‌داشته‌اند که شیوه کار و بهره‌گیری از آن کار مشترک را روشن کند.بدین منظور برای تقسیم عادلانه آب قوانین دقیقی وضع شده و  نهادهای گوناگونی به منظور تصحیح و نظارت بر حسن اجرای آنان تشکیل گردد.در نتیجه، پدیده کمبود آب در ایران به عنوان یک مسئله عمومی سبب شده تا مردم ایران برای آب ارزش بسیاری قائل شوند و برای جلوگیری از هدر رفت آن برنامه‌ریزی دقیقی از جمله اندازه‌گیری صحیح آب صورت گیرد. به این منظور مقیاسهای گوناگونی در ایران مورد استفاده قرار گرفت. همچنین سیستم­هایی نیز تحت عنوان آب‌پخشان یا مقسّم برای تقسیم عادلانه آب شکل گرفت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Measures and methods for measuring and distribution of water in Iran

نویسنده [English]

  • amirreza asghari
head of technical office of t2ww co
چکیده [English]

Due to lack of adequate rainfall in Iran. Utilization of water resources requires the construction of water structures such as aqueducts, irrigation canals, dams, etc. Because the construction of these structures is the need for collective cooperation Therefore the use of water obtained was also jointly Forced to perform the common tasks needed to draw and Mydashthand way that they approach and use it on the joint work. To this end, the detailed rules laid down for the equitable distribution of water and various institutions in order to correct and monitor their implementation be formed.
The lack of water has caused the people of this country attaches great importance and value of water to prevent loss and careful planning should be done every drop of it.
Laid down detailed rules for equitable distribution of water and various institutions in order to correct and monitor their implementation to be established. This basic condition, accurate measurement of water and to this end, various measures have been used in Iran. As well as Abpakhsh or divider systems for equitable distribution of water was available.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Water division rules
  • measures
  • divider
  • spillway
ابریشمی،جلیل.(1377).هیدرولیک کانالهای باز،انتشارات دانشگاه امام‌رضا، چاپ دوازدهم، مشهد.

امام شوشتری , محمدعلی(1350).حقوق مرتبت بر آب در ایران باستان , آب و فن آبیاری در ایران باستان, انتشارات وزارت نیرو .

امامیان ، سید ناصر(1385).آب و آب‌انبار در کاشان، سومین کنگره تاریخ معماری و شهر سازی ایران ، ارگ بم ، کرمان.

پطروشفسکی،ایلیا پاولویچ(1344). کشاورزی و مناسبات آن در عهد مغول،ترجمه کریم کشاورز،انتشارات موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی.

پیگولوسکایا،ن .و دیگران(1367).شهرهای ایران در روزگار پارتیان و ساسانیان،ترجمه عنایت اله رضا،انشارات علمی و فرهنگی.

جانب‌الهی، محمدسعید(1374). نقش قنات و شبکة زمینهای زراعی در معماری سنتی شهرهای حاشیه کویر، اولین کنگره تاریخ معماری و شهرسازی ایران، جلد نخست ،ارگ بم ـ کرمان، انتشارات سازمان میراث فرهنگی

خوارزمی، ابوعبداله محمدبن یوسف (1362).مفاتیح العلوم،ترجمه حسین خدیو جم، انتشارات علمی و فرهنگی

سازمان آب تهران(1334).یادبود افتتاح تاسیسات آب تهران، چاپ تابان،

صفی نژاد، جواد  (1359)، نظامهای آبیاری سنتی در ایران , مؤسسة مطالعات و تحقیقات اجتماعی.

صفی نژاد، جواد  ،آب سنجی (1367) ، دائره المعارف بزرگ اسلامی ،جلد یک ، مر کز نشردائره المعارف

عریان، مرضیه (1374).آبرسانی در شهرهای اسلامی، اولین کنگره تاریخ معماری و شهرسازی ایران، جلد نخست ،ارگ بم‌ ، انتشارات سازمان میراث فرهنگی، کرمان.

علیزاده، امین (1377)، اصول هیدرولوژی کاربردی، انتشارات دانشگاه امام‌رضا، چاپ دهم، مشهد..

کانپوری،محمد عبدالرزاق (1348).برمکان یا دورنمایی از عصر طلایی اسلام و خلافت عباسی،ترجمه سید مصطفی طباطبایی و رام.ه.بودارجا،انتشارات سنایی،تهران .

کوروس , غلامرضا (1350), قنات یا کهریز , آب و فن آبیاری در ایران باستان, انتشارات وزارت نیرو

کاتوزیان، محمد علی همایون (1377)، نه مقاله جامعه شناسی تاریخی ایران: نفت و توسعة اقتصادی، ترجمه علی‌رضا طیب، نشر مرکز، تهران.

گلچین معانی، احمد (1348)، «آل بنجیر». مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی مشهد. س 5، شماره ـ 2تابستان 1348ش، صص 192-223؛

لمبتون،ا.ک.س(1345)مالک و زارع در ایران، ترجمه منوچهرامیری‏، شرکت انتشارات علمیو فرهنگی‏، چاپ دوم، تهران .

مجموعه مقالات اولین همایش قنات (1379) .جلد اول، شرکت سهامی آب منطقه‌ای یزد، یزد..

مصاحب، غلامحسین (1345)، دائره المعارف فارسی،جلد اول،موسسه انتشارات فرانکلین

معین ، محمد  (1389)،فرهنگ معین ،انشارات میلاد ،

منزوی،  محمدتقی (1357)، آبرسانی شهری، انتشارات دانشگاه تهران، تهران،

موحد دانش (1385)، علی‌اصغر، هیدرولوژی آبهای سطحی ایران، انشارات سمت، چاپ چهارم، تهران

میراحمدی، مریم(1376)، نظام حکومت ایران در دوران اسلامی، بی‌جا، موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، چاپ اول.

ورداسبی، اباذر (1354)علل کندی و ناپیوستگی تکامل جامعه فئودالی ایران، انتشارات چاپار.