نقش راه های ارتباطی ولایت اردشیرخٌرَّه برگسترش تجارت آن در دوران اسلامی

نوع مقاله: علمی-ترویجی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تاریخ ایران دوره اسلامی دانشگاه خوارزمی تهران

2 کارشناسی ارشد تاریخ ایران دوره اسلامی /دانشگاه شهید چمران

چکیده

تجارت پر رونق اردشیرخٌرَّه که با وسعت نسبتاً زیاد بیشتر سواحل بنادر تجاری خلیج فارس را در بر می­گرفت احتیاج به شبکه منظمی از راه­های ارتباطی و تجاری داشت. شبکه راه­های کاروان­رو از روزگاران قدیم از آسیای صغیر گرفته تا ماوراءالنهر، عموماً به کناره­های شمالی و شرقی خلیج­فارس (سواحل اردشیرخٌرَّه) منتهی می­شد و محصولات ماوراء دریا برای مصرف و صدور به بنادر ولایت اردشیرخٌرَّه آورده و از‌ آن­جا به هندوستان چین و شرق آفریقا صادر می‌شد. اردشیرخٌرَّه بنا به موقعیت خاص جغرافیایی و قرار گرفتن در مسیر شاهراه­های تجاری زمینی و دریایی یک قطب تجاری و حلقه­ی ارتباط جهان شرق و غرب محسوب می­گردید. ما در این مقاله به بدنبال این هستیم تا با رویکردی تاریخی و توصیفی و با استفاده از روش کتابخانه‌ای ابتدا به بررسی راه‌های ارتباطی زمینی و دریایی ولایت اردشیر‌‌خوره پرداخته و سپس نقش این راهها را در رونق تجارت و آبادانی آن مورد تحلیل قرار دهیم و در ادامه نیز محصولات صادراتی و وارداتی اردشیرخٌرَّه مورد بررسی قرار می‌گیرد.   

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Role of Connecting Routes of ArdshirKhorrah Province on Its Commercial Expansion in the Islamic Era

نویسندگان [English]

  • Hadi Del Ashoub 1
  • sakine donyari 2
1 PhD student of Iran in Islamic era/Kharazmi University, Tehran
2 MA. Student of History of Islamic Iran at University of Shahid Chamran Ahvaz
چکیده [English]

 
The lucrative commerce of ArdshirKhorrah which widely encompassed the majority of Persian Gulf commercial ports required an ordered system of connecting and commercial routes. The routes mainly used by caravans, from Asia Minor to Transoxiana, had long terminated to northern and eastern sides of the Persian Gulf (ArdshirKhorrah coasts) and the products of Transoxiana were exported to ArdshirKhorrah ports for consumption and export and from there to India, China and East of Africa. Being geographically located at the juncture of commercial lands and seaways, ArdshirKhorrahwas considered as a commercial pole and alinkingchain that connected the East to the West. In this paper, through adopting a historical-descriptive and library-oriented research method, we attempt to examine the connecting land routes and seaways of ArdshirKhorrah and analyze the role of such routes in commercial affluence and proliferation of that area. Imported and exported products of this province will also be studied.

کلیدواژه‌ها [English]

  • ArdshirKhorrah
  • Persian Gulf
  • Siraf
  • Shiraz
  • grave
  • History of commerce
ابن بلخی (1363). فارسنامه، به سعی و اهتمام و تصحیح گای لسترینج و رینولد الن نیکلسون، ج 2، تهران: دنیای کتاب

ابن حوقل (1979). صوره الارض، بیروت: دارالمکتب الحیاه.

ابن خردادبه، ابوالقاسم عبیدالله بن عبدالله (1370). المسالک و الممالک، ترجمه حسین قره­چانلو، تهران: ناشر مترجم.

استخری، ابن اسحاق ابراهیم بن محمد فارسی (1368). مسالک و ممالک، به­اهتمام ایرج افشار سیستانی، تهران: علمی و فرهنگی.

افشار سیستانی، ایرج (1376). جغرافیای تاریخی دریای پارس، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی.

پطروشفسکی ، ایلیا پاولوویچ و دیگران (1354). تاریخ ایران از دوران باستان تا پایان سده هجدهم میلادی، ترجمه کریم کشاورز، تهران: پیام.

تکمیل­ همایون، ناصر (1376). «نام و نشان جاده ابریشم»‌، فصل­نامه مطالعات آسیایی، سال چهارم, شماره 3.

حدود العالم من المشرق الی المغرب،(1362). به­کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: طهوری.

حورانی، جرج(1338 ). دریانوردی عرب در دریای هند در روزگار باستان و در سده­های نخستین میانه، ترجمه محمدمقدم، تهران: کتابخانه ابن سینا.

دمشقی، محمد بن ابی طالب(1382).  نخبه الدهر فی عجائب البر و البحر، ترجمه حمید طبیبیان، تهران: اساطیر.

رامهرمزی، بزرگ بن شهریار( 1348).عجایب الهند بره و بحره و جزائره، ترجمه محمد ملک­زاده، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.

سعیدی نیا, حبیب الله (1383). تاریخ تحولات سیاسی اجتماعی دشتی در دوران قاجار و پهلوی، بوشهر: موعود اسلام.

سمسار، محمد حسن ( 1337 )، جغرافیای تاریخی سیراف، تهران: چاپخانه زیبا.

سیرافی، سلیمان(1381). سلسله التواریخ (اخبار الصین و الهند)، با گردآوری و اضافات ابوزید حسن سیرافی، ترجمه حسین قره­چانلو، تهران: انتشارات اساطیر با همکاری مرکز بین المللی گفتگوی تمدنها.

شواتس، پاول (1371). جغرافیای تاریخی فارس،ترجمه کیکاوس جهانداری، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.

شوشتری، محمد علی (1369). «منابع اقتصادی خلیج فارس» ، مجموعه مقالات سمینار خلیج فارس،سال دوم,شماره2.

صابی، ابوالحسن هلال بن محسن(1364).رسوم دارالخلافه، تصحیح و حواشی میخائیل عواد، ترجمه محمدرضا شفیعی کدکنی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.

طاهری، رضا (1390) از مروارید تا نفت: تاریخ خلیج [فارس]( از بندر سیراف تا کنگان و عسلویه ), تهران: نشر نخستین‏‫.

عبدالله کاشانی، ابوالقاسم(1386). عرایس الجواهر و نفایس الاطایب، به کوشش ایرج افشار، تهران: انتشارات المعی.

فقیهی، علی اصغر(1357). آل بویه و اوضاع زمان ایشان با نموداری از زندگی مردم آن عصر، گیلان: صبا.

لسترینج، گای(1368). جغرافیای تاریخی سرزمین های خلافت شرقی، ترجمه محمود عرفان، تهران: علمی و فرهنگی.

لوبون، گوستاو(1358  ). تمدن اسلام و عرب، ترجمه هاشم حسینی، تهران: کتابفروشی اسلامیه.

مزارعی،عدنان(1340). تاریخ اقتصادی، اجتماعی ایران و ایرانیان از آغاز تا صفویه، تهران: دهخدا.

مستوفی قزوینی ،حمدالله(1362) . نزهه القلوب، به­اهتمام گای لسترینج، تهران: دنیای کتاب.

مسعودی، ابوالحسن علی بن حسین( 1370). اخبارالزمان، ترجمه کریم زمانی،ج2، تهران: انتشارات اطلاعات.

مصطفوی، محمدتقی(1343). اقلیم پارس، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی

مقدسی، ابوعبدالله محمدبن احمد(1361). احسن التقاسیم فی المعرفه الاقالیم، ترجمه علی­نقی منزوی،ج1و2، تهران: شرکت مولفان و مترجمان.

نادری قره بابا، حسین و دیگران(1388). تجارت ایران در دوره ساسانیان، تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی تربیت معلم.

یعقوبی، ابن واضح،(بی تا). البلدان، تاریخ الیعقوبی، المجلد الثانی، بیروت: دار بیروت.