جامعه‌شناسی تاریخی نظام خانواده در ایل قشقایی

نوع مقاله: علمی-ترویجی

نویسنده

دانشجوی دکتری تاریخ ایران اسلامی، دانشگاه شیراز

چکیده

نظام عشایری قشقایی دارای تاریخی کهن است که در جهت شرایط زندگی کوچ‌نشینی شکل گرفته است. خانواده کوچک‌ترین واحد اجتماع و هستة اصلی ایل است که نظام طبقاتی حاکم بر آن در امر ازدواج نقش مهمی ایفا‌ می‌کند. مرد دارای اقتدار و تصمیم‌گیرندة نهایی است و زن نیز در عین تابعیت، نقش تعیین‌کننده‌ای در مدیریت امور خانواده دارد. خانواده به‌ظاهر مستقل، اما نفوذ گروه‌های خویشاوند در ابعاد و جنبه‌های گوناگون آن کاملاً مشهود است. در این پژوهش، سعی شده است با استفاده از منابع کتاب‌خانه‌ای و با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی، نهاد خانواده در ایل قشقایی از منظر تاریخی بررسی شود. این مطالعه نشان می‌دهد در ایل قشقایی خانواده از لحاظ ساختاری گسترده، تک‌همسر، پدرسالار، و درون‌همسر (ازدواج درون‌گروهی) است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Historical Sociology of Family System in Qashqai Tribe

نویسنده [English]

  • Azam Rahimi Jaberi
PhD Student of Islamic Iran History/Shiraz University.
چکیده [English]

Qashqai tribe has got an old systematic history as a tribal system. The tribe has been formed based on nomadic life circumstances. Family is the smallest unit of the society and the major core of the tribe. The hierarchical system dominating the marriage issue plays a significant role. Man has the authority and is considered as the ultimate decision-maker. On the other hand, the woman is obedient to her husband and meanwhile plays a decisive role in managing family affairs.Although the family is apparently independent, the influence of relatives in various dimensions and aspects is quite noticeable. In the present study, through taking advantage of library resources and employing a descriptive-analytic research method, we have tried to investigate the major sociological issues of family in Qashqai tribe from a historical standpoint. This study reveals that from a structural viewpoint, family in Qashqai tribe is regarded to be extensive, single-spouse,and patriarchic in which the father has the final say and the marriages are inter-tribal (within the group).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Qashqai tribe
  • family
  • Family functions
  • Marriage
  • Kinship
  • woman
آصف، محمد هاشم(1352). رستم التواریخ، محمد مشیری، تهران: امیر کبیر.

آیت‌اللهی، سید علیرضا(1375).ایالات و عشایر فارس، شیراز: انتشارات دانشگاه شیراز

ابرلینگ، پی یر (1383). کوچ نشینان قشقایی فارس، فرهاد طیبی پور، تهران: نشر و پژوهش شیرازه.

افشار سیستانی، ایرج (1368). مقدمه ای بر شناخت ایل ها، چادر نشینان و طوایف عشایری ایران، ج2، تهران: نسل دانش.

امان‌اللهی بهاروند، سکندر (1360). کوچ نشینی در ایران، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.

امیری، رزاق (1382 ). تاریخ و فرهنگ مردم فراشبند، شیراز: نوید شیراز.

ایوانف، میخائیل سرگی یویچ ( 1385 ). عشایر جنوب ( عشایر فارس )، کیوان پهلوان و معصومه راد، تهران: آرون .

بهمن بیگی، محمد ( 1324 ). عرف و عادت در عشایر فارس، تهران:نوید.

پیمان، حبیب‌الله (1374‌). توصیف و تحلیلی از ساختمان اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ایل قشقایی، تهران : دانشگاه تهران.

تاپر، ریچارد (1387‌). سازمان اجتماعی ایلات و عشایر ایران، (تاریخ کمبریج)، مرتضی ثاقب‌فر، تهران:جامی

ترز، ماری (1376). شهسواران کوهسار، محمدشهبازی، تهران: پیراسته.

تقوی، نعمت‌الله ( 1379 ). جامعه شناسی خانواده، تهران: دانشگاه پیام نور.

حسینی فسایی، حسن (1367‌). فارسنامه ناصری، منصور رستگار فسایی، ج2، تهران: امیرکبیر.

دانشور، نوذر(1374‌). نسیم کوهساران قشقایی، شیراز: چاپخانه مصطفوی.

رکن زاده (آدمیت)، محمد حسین(1370 ). فارس و جنگ بین الملل، تهران: اقبال.

روزنامه استخر، سال 1327ق، شماره1167 .

ساروخانی، باقر( 1385 ). مقدمه ای برجامعه شناسی خانواده، تهران: سروش.

سپهر، محمد تقی بن محمد علی(1337). ناسخ التواریخ، جهانگیر قائم مقامی، تهران: امیر کبیر.

سعیدی سیرجانی، علی اکبر(1362 ). وقایع الاتفاقیه،تهران :انتشارات نوین

سگالن، مارتین(1377). جامعه شناسی تاریخی خانواده،حمید الیاسی، تهران: مرکز.

شهاب یزدی، تاج الدین حسن(بی تا ). جامع التواریخ ، بی جا .

صولت قشقایی، محمد ناصر(1366). سالهای بحران، خاطرات روزانه محمد ناصر قشقایی از فروردین 1329 تا آذر 1333،نصرالله حدادی، تهران :موسسه خدمات فرهنگی رسا.

طبیبی، حشمت الله (1371). جامعه شناسی و مردم شناسی ایلات و عشایر، تهران: دانشگاه تهران

عسکری خانقاه، اصغر  و کمالی، محمد شریف (1380). انسان شناسی عمومی، تهران: سمت.

قهرمانی ابیوردی، مظفر(1373).تاریخ وقایع عشایر فارس، تهران :علمی

کیانی،  منوچهر ( 1385 ). تاریخ مبارزات مردم ایل قشقایی ازصفویه تا پهلوی، شیراز :کیان نشر.

کیانی،  منوچهر (1376 ). سیه چادرها ،شیراز: کیان نشر.

منادی، مرتضی( 1385 )،جامعه شناسی خانواده: تحلیل روزمره گی و فضای درون خانواده، تهران: دانژه.

نوذری، عزت الله (1376 ). ایلات و کولی های استان مرکزی، شیراز: نوید.

ورهرام، غلامرضا (1367 ). نظام سیاسی و سازمان‌های اجتماعی ایران در عصر قاجار، تهران: چاپخانه.

هولتوس، شولتسه (1366 ). سپیده دم در ایران‌، مهرداد اهری ، تهران: نو.

Beck, Lois (1986). "The Qashqai Of Iran". New Haven: Yale  University  press

Garrod, Oliver (1946),"The Qashqai Tribe of  Fars", Journal of  the Royal central  Asian  Society XXXIII, pp30-302.