Tahqiqāt-e Târix-e Eqtesâdi (Economic History Studies of Iran)

The Domination and the Geopolitics of the Environment: Environmental and Geographical Impacts of British Colonial Trade in the Persian Gulf (Case Study: Slave and Pearl Trade during 19-20th Centuries)

Document Type : .

Authors

Jamshid Noroozi 1
Masoumeh Hanifeh 2

1 Associate Professor, Department of History, Faculty of Literature, Alzahra University, Tehran- Iran

2 Department of History, Faculty of Literature, Alzahra University, Tehran, Iran

https://doi.org/10.30465/ehs.2026.54357.2091
Abstract
During the nineteenth and twentieth centuries, the British East India Company, followed by the British government, profoundly reshaped the exploitation of natural resources in the Persian Gulf, deeply entwined with the region’s commercial, military, and geographical structures. Its distinctive climate, flora and fauna, and productive maritime and agricultural systems made the Gulf a key focus of British and East India economic policy. This study investigates the expansion of trade in slaves, pearls, industrial goods, and foodstuffs, examining how these trades interacted with the local environment and highlighting their destructive effects on ecosystems and indigenous structures. The core argument is that British profit-driven priorities dominated trade, leading to extensive overexploitation of local resources, with environmental concerns addressed only when they aligned with economic and geopolitical interests. Focusing particularly on the slave and pearl trades, the research draws upon surviving records of the East India Company and British India. The findings show that Britain’s colonial presence accelerated depletion, undermined ecological resilience, and disrupted the subsistence systems of local communities. Overall, the study demonstrates that under the logic of economic domination, environmental preservation was considered primarily when it served the objectives of the colonial power.

Keywords

Britain
East India Company
Environment
Persian Gulf
Slave Trade
Subjects
منابع فارسی:
آرنولد تالبوت ویلسون (1310)، تاریخ خلیج فارس، ترجمه: محمد سعیدی، تهران: فرهومند.
احمد سایبانی (1369)، فین بندرعباس، مصحح: ایرج افشار، بی‌جا: انتشارات جداگانه.
پیروز مجتهدزاده (1354)، جغرافیای تاریخی خلیج فارس، تهران: دانشگاه تهران.
جان‌بارت کلی، توماس ام. ریکس (1380)، اعراب و تجارت برده در دریای پارس، ترجمه: حسن زنگنه، شیراز: نوید شیراز.
حسن زنگنه (1377)، میرمهنا و شهر دریا، قم: همسایه.
حسن کامران (1381)، جغرافیای نظامی جزایر (قشم، لارک، هنگام)، تهران: انجمن جغرافیایی ایران.
حسین نوربخش (1369)، جزیره قشم و خلیج فارس، تهران: امیرکبیر.
راجرز ام. سیوری، جان‌بارت کلی (1377)، خلیج فارس از دوران باستان تا اواخر قرن 18 میلادی، ترجمه: حسن زنگنه، قم: همسایه.
سر ارسکین لاخ (1369)، ساحل دزدان دریائی یا سفرنامه دریائی لاخ، ترجمه: حسین ذوالقدر، تهران: آناهیتا.
شیخ شهاب احمدبن ماجدالسعدی بندر کنگی (1372)، الفوائد فی اصول علم‌البحر والقواعد، ترجمه: احمد اقتداری، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
محسن شاملو (1347)، خلیج فارس، تهران: چاپخانه صبح امروز.
محمدباقر وثوقی (1384)، تاریخ خلیج فارس و ممالک همجوار، تهران: سمت.
محمدعلی خان سدیدالسلطنه بندرعباسی (1362)، سفرنامه سدیدالسلطنه: التدقیق فی سیرالطریق، تصحیح: احمد اقتداری، تهران: بهنشر.
محمدعلی خان سدیدالسلطنه بندرعباسی (1371)، سرزمین‌های شمالی پیرامون خلیج فارس و دریای عمان، تنظیم: احمد اقتداری، تهران: جهان معاصر.
هانری لابروس (1352)، خلیج فارس و کانال سوئز، ترجمه و تلخیص: محمود خواجه نوری، تهران: دانشگاه تهران.
اسناد:
محل نگهداری: کتابخانه و آرشیو دیجیتال قطر؛ شماره مرجع پرونده اسناد:
IOR/R/15/2/14
IOR/L/PS/10/456
IOR/R/15/2/3
IOR/L/PS/10/457
IOR/R/15/2/603
IOR/L/PS/10/675
IOR/R/15/6/313
IOR/L/PS/12/3554
IOR/R/15/6/4
IOR/L/PS/12/4091
IOR/R/15/732
IOR/L/PS/18/B150A
IOR/V/23/32
IOR/L/PS/20/C246
IOR/V/23/56
IOR/L/PS/20/C251
IOR/V/23/77
IOR/R/15/1/226
IOR/R/15/1/33, f95v
IOR/R/15/1/732
 
IOR/15/1/33, f2
 

  • Receive Date 24 February 2026
  • Revise Date 06 May 2026
  • Accept Date 16 May 2026

Home

Guide for Authors

Submit Manuscript

Reviewers

Contact Us