پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی (با همکاری انجمن ایرانی تاریخ)پژوهشنامه تاریخ اجتماعی و اقتصادی2383-12787220190220Representation of the ritualism in the story of the Amir-arsalan during the Qajar periodبازنمایی آیین عیاری در داستان امیرارسلان دوره ناصرالدین شاه قاجار1213612FAمحمد امیراحمدزادهاستادیار گروه تاریخ فرهنگی پژوهشکده تاریخ، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیسعیدهجوزجانیکارشناسی ارشد ایرانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی،Journal Article20181109One of the most valuable sources of socio-cultural history in Iran is the study of folk stories of every historical period. According to the political, economic, social, and cultural conditions of the storytellers, they create and discuss the time of their time; among them, the vivid and dynamic traditions and rituals of the period are presented. One of the rituals of Iran, which is abundant in the stories of various historical periods, is a ritualistic view. This ritual, which has survived from ancient Iran, can be seen in oral narratives and various written stories throughout Iran's history. This study, by reviewing several stories during different periods, has classified the well-known elements of the ritualism and, in view of them, has examined the ritual of Qajar era in the story of Amir-arsalan. Finally, it has come to the conclusion that despite the fact that from the time of the formation of this religion to the Qajar period it has been a long time and this religion has been dimmed, but the story of the Armenian Amir, one of the most famous folk tales written in this era, still has signs It is in its place.یکی از مهم ترین منابع تاریخ فرهنگی- اجتماعی ایران، مطالعه داستانهای عامیانه هر دوره تاریخی است. داستان سرایان با توجه به اوضاع سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی زمان خود داستانی را ساخته و پرداخته میکنند؛ در این میان آداب و رسوم و آیینهای زنده و پویای آن دوره خودنمایی میکند. یکی از آیینهای ایرانی که در داستانهای دورههای مختلف تاریخی به وفور دیده میشود، آیین عیاری است. این آیین که از ایران باستان به یادگار مانده است را میتوان در روایتهای شفاهی و داستانهای مکتوب گوناگون در طول تاریخ ایران دید. پژوهش حاضر بر آن است که به این مساله بپردازد که آیین عیاری چگونه در داستان امیر ارسلان بازنمایی شده است. دستاورد تحقیق نشان می دهد که با وجود اینکه از زمان شکل گیری این آیین تا دوره قاجار زمان زیادی گذشته و این آیین کمرنگ شده است؛ اما داستان امیرارسلان که یکی از مشهورترین داستانهای عامیانه نوشته شده در این دوران است، هنوز نشانههایی از آن را در خود جای داده است.https://economichistory.ihcs.ac.ir/article_3612_1da8e857c508b7199f0b4bda64f04916.pdfپژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی (با همکاری انجمن ایرانی تاریخ)پژوهشنامه تاریخ اجتماعی و اقتصادی2383-12787220190220Foreign trade of Tabriz during the period of Aq Qoyunluتجارت خارجی تبریز در دوره آق قویونلوها23383613FAولیدین پرستدانشیار گروه تاریخ، دانشگاه تبریزJournal Article20181021Tabriz was considered as one of the most important centers of Iranian trade in Ilkhanides. Although due to the collapse of the Ilkhanides, there was an interruption in the foreign trade of the city, Tabriz trade was revived in Qara Qoyunlu and then Aq Qoyunlu eras. From the Ozon Hasan Aq Qoyunlu period, Tabriz became a major market for the exchange of Indian, Chinese, Qepchagh, Iranian, European, Ottoman and Sham goods. There were varieties of Indian spices, Yazdi, Samarqandi, European, Aleppo, all types of sable skins, squirrel, fox, porcelain and Chinese goods such as cloth, gold embroidered blouse, atlas, musk, wax, nail and silk of Ghilan, Mazandaran, Sharvan in Tabriz. Merchants of different lands were gathered in the city and exchanged their goods. The Tabriz merchants exchanged Iran's manufactured goods in Ottoman and Sham with the goods of other lands. In this article, the foreign trade of Tabriz is examined in the Aq Qoyunlu period. Aq Qoyunlu roler understanded with the trade revenue so they prepared the prospering of foreign trade of Tabriz .It can show the position of the Tabriz business and its importance in international trade in this era.تبریز از دوره ایلخانان به یکی از کانون های مهم تجارت ایران تبدیل شد. هر چند با سقوط ایلخانان وقفه ای در تجارت خارجی این شهر ایجاد گردید، اما بار دیگر تبریز از دوره آق قویونلوها به عنوان کانون مهم تجارت بین شرق و غرب ظاهر شد. تجار از مناطق مختلف شرق و غرب کالاهای تجاری مانند ادویه هند، اقمشه یزدی، سمرقندی، فرنگی، انواع پوست سمور، سنجاب، قاقم، اجناس چینی نظیر پارچه های کماخ زر دوزی شده، اطلس، مشک، موم، نیل و ابریشم گیلان، مازندران را به این شهر می آوردند. تجار تبریز کالاهای تولید شده ایران را به عثمانی، دشت قپچاق و سایر سرزمین ها صادر می کردند این شهر به بازار بزرگ مبادله کالاهای هندی، چینی، اروپایی، تبدیل شده بود. سیاست های حمایتی سلاطین آق قوینلو زمینه رونق بیشتر تجارت خارجی تبریز را فراهم کرده بود. در نتیجه رونق تجارت، آق قویونلوها از طریق اخذ عوارض گمرکی از کالاهای وارداتی و صادراتی به تبریز درآمد قابل توجهی بدست آورده، تجار، پیشه وران تبریز نیز در مبالات تجاری با کسب درآمد به رفاه اقتصادی دست یافته بودند.<br /> بررسی جایگاه تبریز در تجارت خارجی و عواید حاصل از آن موضوع بحث این مقاله است که با استفاده از منابع کتابخانه ای و اسناد تاریخی به شیوه تحلیلی و توصیفی به تبیین موضوع پرداخته شده است. حاکمان آق قویونلوها به عواید فراوان حاصل از تجارت پی برده بودند زمینه های رونق تجارت خارجی را فراهم نموده و در نتیجه تبریز در تجارت بین الملل از جایگاه ویژه ای برخوردار گردید.https://economichistory.ihcs.ac.ir/article_3613_b2e864901035209e38747fb740922855.pdfپژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی (با همکاری انجمن ایرانی تاریخ)پژوهشنامه تاریخ اجتماعی و اقتصادی2383-12787220190220Economic Geography of Hamedan-Bahar plain in the Islamic Period (from the 3rd century, until the late qajar period) Based on historical and geographical documentsجغرافیای اقتصادی دشت همدان ـ بهار در دوره اسلامی (از قرن سوم هجری تا اواخر دوره قاجاریه) بر اساس اسناد مکتوب تاریخی و جغرافیایی39613614FAمحمدابراهیمزارعیاستاد گروه باستان شناسی دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا همدانمصطفیرضائیدانشجوی دکتری باستان شناسی، دانشگاه بوعلی سیناJournal Article20181023Hamadan-Bahar plain has long been geographically and strategically characterized with different economic patterns and areas of its surroundings. The attention of Hamedan to the rulers during the Salajeq period also indicates its importance due to its special place in the Jebal state. the present paper investigates the most important of subsistence patterns on hamedan-Bahar plain and the effect of communication roads and environmental factors on the economy of this region. this study using library studies (Geographical and historical literature of the Islamic period), according to the nature of historical research and descriptive - analytical method, it has been descriptive to explain the economic situation of hamedan from the third century to 13th centuries. The results of the research show that the existence of two essential factors, including the favorable environmental status (temperate mountain climate with fertile soil) and other targeting of hamedan on the most important routes of east to west and vice versa, There has been a factor in the cultivation and frequency of all sorts of agricultural products as well as the presence of businessmen and local and foreign businessmen in the city That led to the economic boom in the region.دشت همدان ـ بهار از دیرباز به لحاظ ویژگیهای جغرافیایی و استراتژیکی، دارای الگوهای اقتصادی خاص و متفاوتی نسبت به مناطق پیرامون خود بوده است. توجه به همدان از سوی حکام در دوره سلاجقه نیز، نشان از اهمیت آن بهواسطه جایگاه خاص آن در ایالت جبال داشته است. مقاله پیش رو به بررسی مهمترین الگوهای معیشتی حاکم بر دشت همدان ـ بهار و تأثیر راههای ارتباطی و عوامل زیستمحیطی بر اقتصاد این منطقه، میپردازد. پژوهش حاضر با بهرهگیری از مطالعات کتابخانهای (بررسی متون جغرافیایی و تاریخی دستاول دوره اسلامی)، با ماهیت تحقیقات تاریخی و با روش توصیفی ـ تحلیلی به تبیین وضعیت اقتصادی همدان از قرن سوم تا سیزدهم هجری پرداخته است. نتایج تحقیق نشان میدهد که وجود دو فاکتور اساسی از جمله وضعیت زیستمحیطی مساعد (آبوهوای معتدل کوهستانی با خاک حاصلخیز) و دیگر قرار گرفتن همدان بر سر مهمترین مسیرهای ارتباطی شرق به غرب و بالعکس، به ترتیب عاملی بر کشت و فراوانی انواع محصولات کشاورزی و نیز حضور بازرگانان و تجار داخلی و خارجی در این شهر بوده است که بهتبع آن، رونق اقتصادی این منطقه را به دنبال داشته است.https://economichistory.ihcs.ac.ir/article_3614_4fc3364117b46ef6db567a7a67a35ec7.pdfپژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی (با همکاری انجمن ایرانی تاریخ)پژوهشنامه تاریخ اجتماعی و اقتصادی2383-12787220190220The Necessity of Women’s Education in Mašrūṭa:
Sociological Analysis of Women’s writings in Irān-e Now Newspaperآموزش زنان و تبیین ضرورت آن در مشروطه؛ تحلیل مکتوبات زنان در روزنامه ایران نو63843615FAسمیه ساداتشفیعیاستادیار گروه علوم اجتماعی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیJournal Article20181106The Persian Constitutional Revolution which is famous as Mašrūṭa opened the way for cataclysmic change in Persia, declaring the modern era. It saw a period of unprecedented debate in a flourishing press. In the shadow of the Persian Constitutional Revolution, press and newspaper increased extensively to bring about and propagate the new ideas, values and thoughts of modernity. To grasp this unique opportunity, educated women used well known newspaper as a medium to broadcast their reformist and progressive thoughts.<br /> This article explores women’s writing in Iran Now newspaper to find out their themes, arguments and also the journalistic features of the articles. Studying all of related texts in the newspaper, the research uses qualitative research analysis to gather and analyze data. <br /> Findings display that firstly, they reported the social situation of their contemporary women, which implicates their dishonored and humiliated level of social dignity. Secondly, they underscored the necessity of women’s education, drawing three main factors out of those texts. Women’s education will prepare and equipped women for their main social roles of upbringing, their children as mothers and housekeeping as wives. Both of which bring about next qualified generation whom causes further progressive and civilized society.نظر به اهمیت موضوع آموزش زنان در نزد کنشگران زن فعال در عرصه مطبوعاتی عصر مشروطه، مقاله حاضر بر حسب متون زن نوشته در روزنامه ایران نو، میکوشد نمایی از جایگاه و وضعیت زنان در فضای اجتماعی، فرهنگی آن دوره ارائه داده و با بکارگیری تکنیک تحلیل محتوای کمی کیفی پرسشهای ذیل را پاسخ دهد: ویژگیهای روزنامه نگارانه متون زن نوشته در روزنامه ایران نو چیست؟ زنان نویسنده مکتوبات چه نمایی از وضعیت زنان زمانه خود به مخاطب ارائه میدهند؟ این زنان در خلال نامهها از چه استدلالهایی در حمایت از لزوم ارائه آموزش جدید برای زنان کمک میگیرند؟ آیا میتوان سنخبندی از این استدلالها به دست داد؟<br /> یافتهها نشان میدهد زنان پیشرو و فرهیخته در پرتوی فضای آکنده از ارزشهای جدید مشروطیت از ابزار رسانهای نوینی چون روزنامه مشهور، حرفه ای و ترقی خواهی چون ایران نو برای بیان وضعیت اسف بار زنان و نیز استدلالهایی در دفاع از لزوم آموزش زنان و برونرفت از وضعیت مذکور شامل بهبود کیفیت فرزندپروری در ابعاد سلامت جسمی و تربیتی، تدبیر منزل و ترقی کشور سود جستهاند. آنان با تکیه بر انتظارات نقش مادری و همسری و از منظری راهبردی در بلند مدت، با مخاطب قرار دادن جامعه و خصوصا مردان علاوه بر زنان فی نفسه، تغییری بنیادی در وضعیت آنان و بطور کلی جامعه را انتظار دارند که پیشرفت و تعالی واقعی ایران را با خود به همراه دارد.https://economichistory.ihcs.ac.ir/article_3615_c005e1561e067564c296cde3696901a1.pdfپژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی (با همکاری انجمن ایرانی تاریخ)پژوهشنامه تاریخ اجتماعی و اقتصادی2383-12787220190220Reflecting the social political structure on the habitat of the ancient Toos in the late Sasanian and early Islamic periodsبازتاب ساختار سیاسی اجتماعی بر روند سکونت توس کهن در اواخر دوره ساسانی و اوایل اسلام851043616FAحسینکوهستانی اندرزیاستاد یار گروه باستان شناسی/ دانشگاه بیرجندجوادنیستانیدانشیار گروه باستان شناسی /دانشگاه تربیت مدرسJournal Article20181021g<br /> but this information is very obscure about the Sassanid and Islamic early era, especially the effects of the socio-political structure on the city's location. In this research, in order to investigate the process of effective factors in the residence of this important city of Sassanid and early Islam, these concepts have been considered: authoritative historical texts including literary, political and social, Sassanid districts' surveys, and also review and analyze the views of contemporary scholars. In sum, and by examining these sources and materials,. In the late Sassanid period, the architecture of the city was strongly influenced by the military and defensive architecture, taking into account the rule of the climbers and the indirect attacks of the eastern invading tribesmen. Therefore, besides the settlements of the people, there were fortresses, seyed Abad and the city are ruined. With the arrival of Muslims in Iran, the Konarangiaan with peace Muslims, as a result of many of these castles and landscapes, continue to exist at the beginning of the Islamic era, so that in the third and fourth centuries, with the formation and operation of the city of Tabaran, the settlements The Konarangiaan in the Sassanid era are abandoned forever and the cities of Noghan and Tabaran are thrivingشناخت از توس دوران اسلامی به ویژه از قرن چهارم تا هشتم ه.ق مطلوب است اما این اطلاعات در مورد توس دوره ساسانی و اوایل اسلام بخصوص در مورد تاثیرات ساختار سیاسی– اجتماعی بر مکانیت و مکان گزینی شهر بسیار مبهم و تاریک است دراین پژوهش به منظور بررسی روندعوامل موثر در سکونت این شهر مهم دوران ساسانی و اوایل اسلام سعی شده است متون تاریخی معتبر ، بررسهای محوطه های ساسانی دشت توس و همچنین بررسی نظریات محققان معاصر مورد تاکید قرار گیرد با بررسی این منابع و مواد مطالعاتی میتوان نتیجه گیری کرد توس دوره ساسانی همانند توس دوره اسلامی از یک تمرکز شهری واحد برخوردار نیست وبه همین خاطر مورخین و محققین نتوانسته اند تعریفی جامع از شکل و محدوده شهری توس در دوران مختلف ارائه نمایند از سویی ساختار معماری شهر با در نظر گرفتن حکومت کنارنگیان و حملات مداوم اقوام مهاجم شرقی تحت تاثیر معماری نظامی و تدافعی بود و به همین علت سوای سکونتگاههای عموم افراد استحکامات دفاعی ساخته میشد که نمونه آنها دردشت توس صید آباد و شهر خراب است با ورود مسلمانان به ایران، کنارنگیان با مسلمانان صلح و در نتیجه بسیاری از این قلعه ها در آغاز دوران اسلامی به حیات خود ادامه می دهد تا این که در قرن سوم وچهارم با شکل گیری تابران، محلهای استقرار کنارنگیان در دوره ساسانی متروک و شهرهای نوغان و تابران رونق میگیرد.https://economichistory.ihcs.ac.ir/article_3616_0e2a6b1db2030177839b043a7f6744ba.pdfپژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی (با همکاری انجمن ایرانی تاریخ)پژوهشنامه تاریخ اجتماعی و اقتصادی2383-12787220190220Assessing the position of social science topics in the undergraduate history curriculum.ارزیابی جایگاه مباحث علوم اجتماعی در برنامه آموزشی دورۀ کارشناسی رشته تاریخ1051263617FAعلیرضاملایی توانیدانشیار پژوهشکده تاریخ/ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیJournal Article20181116Today, after the frustration of extreme specialization and the emergence of large gaps in the boundaries of different sciences, interdisciplinary studies are booming. In the light of this type of study, it is now possible to establish deep links between the field of history and other disciplines of the humanities, especially with the social sciences in terms of subject matter, knowledge and method. Until a few decades after the establishment of the field of history, no course with the approach of social history entered the curricula of history. The question, then, is how the interactions of history knowledge with the social sciences have been viewed in the undergraduate history curriculum from the beginning to the present, and how this interaction has evolved over time, and what factors have shaped its formation? Using descriptive-explanatory method, the author tries to evaluate the relationship between history knowledge and social knowledge in terms of application of concepts and specific topics of social sciences in the curriculum of history and by measuring and analyzing the frequency of these concepts, shows an aspect of this interaction. The result of this research shows that the place of social knowledge in the process of educational planning in the field of history, especially after its independence from geography until today, after each revision has always been a growing trend, as in the last revision in 1996, the volume of lessons related to Social knowledge and the use of social science words and concepts increased to the highest level.امروزه پس از سرخوردگی از تخصصگرائی افراطی و ظهور خلاءهای بزرگ در مرز دانشهای مختلف، مطالعات بینرشتهای رونق فزایندهای یافته است. اکنون در پرتو این نوع مطالعات میتوان پیوندهای عمیقی میان رشتۀ تاریخ و رشتههای دیگر علوم انسانی به ویژه با علوم اجتماعی از نظر موضوعی، معرفتی و روشی برقرار کرد. تا چند دهه پس از تأسیس رشته تاریخ هیچ درسی با رویکرد تاریخ اجتماعی به درون برنامههای آموزشی رشتۀ تاریخ راه نیافت. بنابراین، مساله این است که تعاملات دانش تاریخ با علوم اجتماعی در برنامۀ آموزشی دورۀ کارشناسی رشتۀ تاریخ از ابتدا تا کنون چگونه نگریسته شده و این تعامل در گذر زمان چگونه تحول یافته و چه عواملی در شکل دادن به آن مؤثر بوده است؟ نگارنده با روش توصیفی- تبیینی میکوشد نسبت دانش تاریخ و دانش اجتماعی را از حیث کاربست مفاهیم و مباحث خاص علوم اجتماعی در سرفصلهای برنامهی آموزشی رشتهی تاریخ مورد ارزیابی قرار دهد و با سنجش و تحلیل بسامد این مفاهیم، جنبهای از این تعامل را نشان دهد. نتیجۀ این تحقیق گویای آن است که جایگاه دانش اجتماعی در روند برنامهریزی آموزشی رشتهی تاریخ به ویژه پس از استقلالش از جغرافیا تا امروز در پی هر بازنگری همواره روندی رو به رشد یافته است چنانکه در آخرین بازنگری که در سال 1375 صورت گرفت حجم درسهای همپیوند با دانش اجتماعی و کاربرد واژگان و مفاهیم علوم اجتماعی به بالاترین حد افزایش یافت.https://economichistory.ihcs.ac.ir/article_3617_38604cb28186d03758c78c8d517397e0.pdf