اهمیت و کارکردهای اقتصادی، راه قم ـ قصرشیرین در دورۀ قاجار

نوع مقاله: علمی-ترویجی

نویسندگان

1 استادیار گروه تاریخ، دانشگاه اراک

2 کارشناس ارشد تاریخ ایران اسلامی، دانشگاه اراک

چکیده

اهمیت جادۀ قم ـ قصرشیرین به دوره‎های قبل از قاجار برمی‎گردد، اما در زمان قاجاریه و بهبود روابط ایران و عثمانی اهمیتی دوچندان به خود گرفت. این جاده زمینۀ مبادلات محصولات کشاورزی را به اروپا فراهم‎می‎کرد. نوشتار حاضر، به تأثیرات سیاسی، اقتصادی، راه قم ـ قصرشیرین می‎پردازد.
برای پاسخ به این پرسش، با استفاده از شیوۀ تحلیلی ـ توصیفی و بهره‎گیری از منابع این دوره، به بررسی این موضوع پرداخته‎ایم و به عبارتی تلاش می‎‎کنیم که نشان دهیم که راه قم ـ قصرشیرین در دورۀ قاجار، مهم‎ترین راه داخلی ایران تا سرحدات غرب کشور بوده است. این راه به دلیل کارکردهای متنوعی که داشت، تأثیرات همه‎جانبه‎ای را در حیات سیاسی و اقتصادی شهرها، سکونتگاه‎ها و منازل واقع‎شده در طول مسیر بر جای گذارده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Importance and Economic Functions of Qom-Qasr-e Shirin Road in the Qajar Period

نویسندگان [English]

  • ebrahim aslani 1
  • saeede soltanimoghadam 2
چکیده [English]

The importance of Qom-Qasr-e Shirin road goes back to the years before Qajar. However, it became more significant during the Qajar period, as a result of improvement of the relations between Iran and the Ottoman Empire. The Qom-Qasr-e Shirin road was a path for exchanging agricultural products with Europe. The present paper aims to study the political and economic effects of this road. It was a descriptive-analytical research, and the related sources were reviewed to collect the data. It was concluded that Qom- Qasr-e Shirin road was the most important domestic road of Iran continued to the west Iranian borders. Due to its diverse functions, the road has had comprehensive effects on the political as well as economic lives of the cities, habitations, and houses along the path.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Qom-Qasr-e Shirin Road
  • Economics
  • Politics
  • Qajar
ادیب‎الملک (بی‎تا). سفرنامۀ ادیبالملک، تصحیح مسعود گلزار، تهران: دادجو.

اعتصام‎الملک، خانلر (بی‎تا). سفرنامۀ اعتصامالملک، مصصح منوچهر محمودی، تهران: مصحح.

اعتمادالسلطنه، محمدحسن‎خان (1357). تاریخ منتظم ناصری، ج 3، مصحح اسماعیل رضوانی، تهران: دنیای کتاب.

اعتمادالسلطنه، محمدحسن‎خان (1377). روزنامۀ خاطرات اعتمادالسلطنه، به کوشش ایرج افشار، تهران: امیرکبیر.

افضل‎الملک، غلامحسین (1384). سفرنامۀ قم، قم: زائر.

اوبن، اوژن (1362). ایران امروز، ترجمۀ علی‎اصغر سعیدی، تهران: زوار.

بایندر، هانری (1370). کردستان بینالنهرین و ایران، ترجمۀ کرامت‎الله افسر، تهران: فرهنگسرا.

براون، ادوارد (1386). انقلاب مشروطیت ایران، تهران: کویر.

بروگش، هینریش (1367). سفری به دربار صاحبقران، ترجمۀ کردبچه، تهران: اطلاعات.

پری، جان (1368). کریمخان زند، ترجمۀ محمدعلی ساکتی، تهران: نشر نو.

جکسن، آب‍راه‍ام‌ وال‍ن‍ت‍ای‍ن‌ وی‍ل‍ی‍ام‍ز (بی‎تا). سفرنامۀ جکسن، ترجمۀ منوچهر امیری، تهران: خوارزمی.

جمال‎زاده، محمدعلی (1376). گنج شایگان، تهران: بنیاد موقوفات افشار.

خورموجی، محمدجعفر (1341). حقایق الاخبار ناصری، تهران: زوار.

دالمانی، هانری رنه (1335). سفرنامة از خراسان تا بختیاری، ترجمۀ محمدعلی فره‎وشی، تهران: امیرکبیر.

دمورگان، ژاک (1339). جغرافیای غرب ایران، کاظم ودیعی، تبریز: چهر.

دوراند، سرتی مور (بی‎تا). سفرنامۀ دوراند، ترجمۀ علی‎محمد کسایی، تهران: آفتاب.

ساوجلاندور (1324 ه.ق). سیاست‌نامة ایران، ترجمة اسماعیل بن صحاف‌باشی، فهرست‌نویسی شدة مرکز احیای میراث اسلامی قم، ج 9 نسخة خطی به شمارة 4936.

سپهر، احمدعلی (1336). ایران در جنگ بزرگ، تهران: چاپخانۀ بانک ملی ایران.

سیرو، ماکسیم (1949). کاروانسراهای ایران و ساختمانهای کوچک بین راه، ترجمۀ عیسی بهنام، تهران: سازمان حفاظت آثار باستانی ایران.

سیف‎الدوله، سلطان‎محمد (1364). سفرنامۀ سیفالدوله، ب‍ه‌ت‍ص‍ح‍ی‍ح‌ و تحشیۀ علی‌اک‍ب‍ر خ‍داپ‍رس‍ت‌، تهران: نی.

شیرازی، ابوالحسن (1363). دلیل السفرا، به تصحیح: محمد گلبن، تهران: دنیای کتاب.

عین‎السلطنه، قهرمان میرزا سالور (1374). روزنامۀ خاطرات عینالسلطنه، ج 8، تهران: اساطیر.

فراهانی، حسن (1385). روزشمار تاریخ معاصر ایران، تهران: مؤسسۀ مطالعات و پژوهش‎های سیاسی.

فلاندن، اوژن (1356). س‍ف‍رن‍امة‌ اوژن‌ ف‍لان‍دن‌ ب‍ه‌ ای‍ران‌، ترجمۀ حسین نورصادقی، تهران: اشراقی.

فوروکاوا، نوبوبوشی (1384). سفرنامۀ فوروکاوا، ترجمۀ هاشم رجب‎زاده، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.

قاضی عسگر (1382). حدیث قافلهها، قم: مشعر.

کرزن، جورج ناتانیل (1380). ایران و قضیۀ ایران، ج 1، ترجمۀ غلام‎علی وحیدمازندرانی، تهران: علمی و فرهنگی.

گروته، هوگو (1369). سفرنامة گروته، ترجمۀ مجید جلیلوند، تهران: مرکز.

لاکهارت، لارنس (1380). تاریخ ایران دورۀ صفویه (از مجموعة کمبریج)، ترجمۀ یعقوب آژند، تهران: جامی.

مهدوی، هوشنگ (1388). تاریخ روابط خارجی ایران از ابتدای دوران صفویه تا پایان جنگ جهانی دوم، تهران: امیرکبیر.

نصیری، محمدرضا (1364). اسناد و مکاتبات تاریخى ایران، دورۀ افشاریه، گیلان: جهاد دانشگاهی.

ویلز، چارلز جیمز (1368). ایران در یک قرن پیش، ترجمۀ قراگزلو، تهران: اقبال.

هدایتی، هادی (1334). تاریخ زندیه، تهران: دانشگاه تهران.

الیویه، گیوم آنتوان (1371). سفرنامۀ اولیویه: ت‍اری‍خ‌ اج‍ت‍م‍اع‍ی‌ ـ اق‍ت‍ص‍ادی‌ ای‍ران‌ در دوران‌ آغ‍ازی‍ن‌ ع‍ص‍ر ق‍اج‍ار، ترجمۀ محمدطاهر میرزا، تهران: اطلاعات.