بررسی و تحلیل روند شکل‎گیری نخست‎شهری در سطح استان خوزستان طی سال‌های 1335-1390

نوع مقاله: علمی-ترویجی

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز

2 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‎ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز

3 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‎ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز

چکیده

بر اساس اطلاعات به‎دست‎آمده از نتایج سرشماری‌های اخیر در استان خوزستان، شهر اهواز نسبت به دیگر شهرهای این استان برتری و حاکمیت مطلقی را داراست. هدف کلی این پژوهش ارزیابی وضعیت نخست‎شهری در کانون‌های شهری استان خوزستان در طی سال‌های 1335 تا 1390 است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و از لحاظ روش مطالعة توصیفی ـ تحلیلی است. برای جمع‎آوری اطلاعات، ضمن مطالعۀ آثار کتابخانه‎ای و استفاده از آمارنامه‎ها (سالنامۀ آماری و سرشماری نفوس و مسکن در همۀ دوره‎های سرشماری)، از بانک‌های اطلاعاتی واقع در استانداری نیز استفاده شده است. در ادامه، با بررسی اطلاعات و همچنین تجزیه و تحلیل آنها با استفاده از نرم‎افزار Excel، در تبیین مناسب داده‌ها تلاش شده است. برای پی‎بردن به وضعیت نخست‎شهری در استان خوزستان، از مدل‌های مرتبه- اندازه و مدل‌های رایج نخست‎شهری شامل شاخص‌های نخست‎شهر، دو ‎شهر، کینزبرگ، موما و الوصابی و مهتا استفاده شده است. یافته‎های پژوهش نشان‎می‌دهد توزیع فضایی جمعیت در سطح شبکۀ شهری استان خوزستان در طی این سال‌ها به سمت تمرکز بیشتر در شهر اهواز و کاهش جمعیت در دیگر شهرهای متوسط و کوچک استان در حرکت بوده است. سرانجام، با توجه به ارزیابی‌های صورت‎گرفته از وضعیت نخست‎شهری در استان خوزستان، برای بهبود وضعیت، نسبت به ارائۀ راهکارهای مناسب تلاش شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An Investigation of Primate City Formation Process in Khuzestan Province in 1956–2011

نویسندگان [English]

  • Sa’id Amanpour 1
  • Reza Ahmadi 2
  • Sajjad Monfared 3
  • Zabihollah Torabi 3
1 Associate Professor, Geography and Cultural Planning, Shahid Chamran University of Ahvaz
2 Associate Professor, Geography and Cultural Planning, Shahid Chamran University of Ahvaz
3 M.A. in, Geography and Cultural Planning, Shahid Chamran University of Ahvaz
چکیده [English]

Recentcensuses show that the city of Ahvaz has superiority and absolute sovereignty over other cities of Khuzestan province.The general purpose of this study is to investigate the process of primate city formation in the urban centers of Khuzestan province in 1956-2011. It is an applied research which uses adescriptive-analytical method. Data were collected using library resources, census records, and databases available in governor’s office. They were, then, organized and interpreted using the Excel software. Rank-size models and popular primate city models, including, primate city index, two-city index, Ginzberg’s index, Moomav and Alvasabi’s index, and Mehta’s index were also used. Results showa concentration of population in the city of Ahvaz and a population decline in other cities of the province. Finally, somesolutions are suggested to improve the situation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • urban network
  • primate city
  • spatial distribution of population
  • Khuzestan province
  • War