نوع مقاله: علمی-ترویجی

نویسندگان

1 استادیارِ گروه آموزش الهیات و معارف اسلامیِ دانشگاه فرهنگیان/ تهران/ ایران

2 دانش آموخته دکترای تاریخ ایران اسلامی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 استادیارِ گروه معارف اسلامیِ دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

چکیده

اصلاحات ارضی به عنوان نخستین لایحه از لوایح شش‌گانه‌ی انقلاب سفید، توسط محمد رضا شاه پهلوی در سال 1340ش. با اهداف مختلفی از جمله برانداختن ملوک‌الطوایفی و از بین بردن نظام ارباب و رعیتی به اجرا گذاشته شد.استان فارس نیز به عنوان استان هفتم و یکی از مهمترین و وسیع ترین استان‌های زراعی ایران از این قاعده مستثنی نماند. با آغاز اجرای این قانون، مالکین، از جمله کدخدایان مناطق شمال فارس که املاک خویش را به نفع زارعین از دست می دادند، مخالفت‌های خویش را با تحقّق آن آغاز نمودند. این پژوهش با رویکردی توصیفی- تحلیلی و با بهره‌ گیری از منابع و اسناد تاریخی، به دنبال پاسخ برای این پرسش است که نگرش و رویکرد کدخدایان مناطقِ شمالی فارس به عنوان گروهی از خرده مالکان نسبت به این قانون چه بوده است؟.یافته‌ها نشان می‌دهند که با تصویب قانون اصلاحات ارضی، کدخدایانِ این مناطق نسبت به حقوق سابقشان محروم مانده و در جهت عدم اجرای قانون مذکور و در راستای حمایتِ بزرگ مالکان از آنان به تعدیّات خود به زارعین اقدام نمودند. اخراج از محل سکونت، مصادره اموال و دارایی ،چپاول و غارت محصولات کشاورزی آنان از جمله این تعدیات به شمار می آمد. علی رغم همراهی برخی از کدخدایان مناطق شمالی فارس با این قانون، حکومت در جهت جلوگیری از تعدیات کدخدایان به کشاورزان، به تغییر در فانون انتخاب کدخدایان مبادرت نمود. هر چند اجرای صحیح این قانون نیز در بیشتر مواقع با نفوذ و دور زدن کدخدایان، تا شکل‌گیری انقلاب اسلامی و الغای منصب کدخدایی عقیم ماند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Sheriffs' attitudes of northern Fars towards implementation of land reform law

نویسندگان [English]

  • reza moeini roudbali 1
  • mohammad keshavarz beyzaie 2
  • mohammad mehdi roshanfekr 3

1 Assistant Professor, Department of Islamic Theology and Education, Farhangian UniversityTehran/Iran

2 PH,d in History, Tabriz University, Tabriz .Iran

3 Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Yasuj University, Yasuj, Iran

چکیده [English]

The first bill from among the white Revolution bills was land reform which was administered by Mohammad Reza Shah in 1340. One of the main purposes of land reform law was overthrowing feudalism and feudalistic relations. Fars province as one of the biggest provinces of the country was not excluded from such law. By the commencment of land reform implementation, the owners losing their Lands and properties through such law opposed to its implementation. This is a descriptive and analytical study, making use of historical documents and resources, and aims at finding answers to the attitudes of sheriff's residing in northern parts of Fars Province toward the land reform law. Results indicated that some sheriffs depriving from their previous rights decided to oppose the land reform law and did not co-operate with the state officials in implementing such law. On the other hand, they started to fire the farmers from their villages, confiscate their properties, and loot their agricultural products in order to show their dissatisfaction to the land reform law. Of course, , in some rare cases in northern parts of Fars province, some sheriffs decided to co-operate with land reform officials in decreasing the Taxes paid by the Farmers. However, the complete implementation of the land reform law was not reached till the Islamic revolution came into vogue.

کلیدواژه‌ها [English]

  • : land reform
  • Fars province
  • owners
  • farmers
  • sheriffs
  • northern areas

آبراهامیان،یرواند،ایران بین دو انقلاب، ترجمه­ی احمد گل محمدی و محمد ابراهیم فتاحی،   تهران، نی، 1378.

بدره ای، سید علی و موسوی، عارف ، مدیریت نوین روستایی؛ در جستجوی راهکارهای   مناسب برای توسعه ی دهیاری ها، تهران، اشتیاق نور، 1388.

خسروی، خسرو، جامعه شناسی روستایی ایران، چاپ سوم، تهران، پیام، 1358

رضوانی، محمّد رضا، مقدمه ای بر برنامه ریزی توسعه ی روستایی در ایران، تهران،          قومس، 1383.

سیاهپور، کشواد، قیام عشایر جنوب(1343-1341)، تهران، مؤسسه­ی مطالعات و پژوهشهای سیاسی، 1388.

طالب، مهدی، مدیریت روستایی در ایران، تهران، دانشگاه تهران، 1371.

فوروکاوا، نوبویوشی، سفرنامه ی فوروکاوا، ترجمه­ی دکتر هاشم رجب زاده و کینیجی ئه      اوُرا، تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1384.

لمبتن، ا. ک. س، مالک و زارع در ایران، ترجمه منوچهر امیری، تهران، بنگاه ترجمه و         نشر کتاب، 1345.

لهسایی زاده، عبدالعلی، تحولات اجتماعی در روستاهای ایران، شیراز، نوید شیراز، 1369.

نجاتی، غلامرضا، تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله ی ایران(از کودتا تا انقلاب)، تهران، خدمات فرهنگی رسا، 1371.

مجیدی، فریده، سرگذشت تقسیمات کشوری ایران، جلد چهارم، چاپ اول، تهران، بنیاد      ایران شناسی، 1390.

محرمی، نعمت الله و مهربان، حسن، مجموعه قوانین و مصوبات تقسیمات کشوری، ج      1: 1285 الی 1363.تهران، گوهرشاد، 1385،

ودیعی، کاظم، مقدمه ای بر روستانشینی ایران، تهران، کتابفروشی دهخدا، 1348.

هوگلاند، اریک، زمین و انقلاب در ایران (1360-1340)، ترجمه­ی فیروزه مهاجر، تهران،   نشر شیرازه، 1381.

تجدد، حسین. پی آمدهای مثبت و منفی اجرای قانون اصلاحات ارضی در ایران، ماهنامه ی حافظ، شماره­ی 54، 1387.

خطیبی، نصرت الله (1352)، تأثیر قوانین اصلاحات ارضی در تحول سیمای اقتصادی و اجتماعی روستاهای ایران، مجله ی دانشکده ی حقوق و علوم سیاسی(دانشگاه تهران)، شماره ی 15 و 16(پاییز و زمستان).

شهوند، علی، قلی زاده، محمد رضا و سعیدی نیا، حبیب الله، یک نمونه از موانع بر سر راه    اصلاحات ارضی: قتل رئیس اصلاحات ارضی فیروزآباد در آبان 1341،   گنجینه ی اسناد، دوره ی 28، شماره ی 4، زمستان، 1379.

هوگلاند، اریک، اصلاحات ارضی، اراده نیمه تمام، فصلنامه گفتگو، شماره ی 32.

روزنامه­ی اطلاعات، 25/6/1340ش، 1380.

Floor,willem and Eir,"KADKHODA",Iranica,2009.