جایگاه اجتماعی زنان کُرد از سدۀ شانزدهم تا اواخر سدۀ نوزدهم میلادی/ سدۀ نهم تا سیزدهم هجری قمری

نوع مقاله: علمی-ترویجی

نویسندگان

1 استادیار گروه تاریخ /دانشگاه ایلام.

2 دکترای تاریخ ایران اسلامی و پژوهشگر پژوهشکده کردستان‌شناسی دانشگاه کردستان.

چکیده

در پژوهش حاضر به بازکاوی عرصۀ فعالیت زنان کُرد در زمینه‌های گوناگون اجتماعی و اقتصادی، نه‌تنها از زبان خود کُردها، بلکه از زبان ناظران بی‌طرف پرداخته می شود و مقایسه‌ای تطبیقی میان عرصۀ اجتماعی زنان کُرد و زنان دیگر مناطق ایران و آسیای میانه صورت می گیرد. مسئلۀ اساسی پژوهش این است که آیا می‌توان میان جایگاه و وضعیت اجتماعی زنان کُرد در مقایسه با مناطق پیرامون تفاوتی قائل شد؟ و چه عواملی بر حضور زنان کُرد در عرصه‌های اجتماعی اثرگذار بود؟. روش مورداستفاده در این پژوهش روش توصیفی-تحلیلی است. مؤلفه‌های موردنظر حضور زنان در مراسم خاص و لباس زنان بود. برای گردآوری اطلاعات هم از روش کتابخانه‌ای استفاده‌شده است.
بررسی‌های به‌عمل‌آمده نشان می‌دهد که در جامعۀ سنّتی کُرد سه عامل محیط زندگی، نحوۀ معیشت و آداب قبیله‌ای بر نحوۀ حضور زنان کُرد در عرصه‌های اجتماعی اثرگذار بود. همچنین بر اساس شواهد تاریخی و از نگاه سیاحان اروپایی زنان کُرد در مقایسه با بسیاری از دیگر مناطق پیرامون از جایگاه اجتماعی بهتری برخوردار بوده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The social status of Kurdish women from the sixteenth to the late nineteenth century / ninth to the thirteenth century AH

نویسندگان [English]

  • moslem soleimanian 1
  • borhan tafsiri 2
1 assistance professor of history/ Ilam University
2 h
چکیده [English]

In the present study, it was attempted to re-examine the activities of Kurdish women in various social and economic fields, not only from the Kurdish language itself, but also from the language of neutral observers. And a comparative comparison between the social scene of Kurdish women and other women in Iran and Central Asia. The fundamental question of the research is whether the social status of Kurdish women can be compared to the surrounding areas? And what influenced the presence of Kurdish women in the social arena? The method used in this study is descriptive-analytical. The desired components were women's participation in special ceremonies and women's dresses. A library method has also been used for data collection.
The above studies show that living environment, livelihood and tribal customs were effect on the presence of Kurdish women in the social realm in traditional Kurdish society. Also, based on historical evidence and in the eyes of European explorers, Kurdish women have a better social status than many other areas around.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Kurdish women"
  • social life"
  • Kurdistan"
  • Kurds"
  • Travel Logs
آموزگار، ژاله (1395)، تاریخ اساطیری ایران، تهران: سمت.

اوبن، اوژن (1362)، سفرنامه و بررسی‌های سفیر فرانسه در ایران، ترجمه و حواشی از علی اصغر سعیدی، چاپ اول، تهران: زوار.

ایازی، برهان (1360)، آئینه سنندج، تهران: پیام.

بایزیدی، محمود افندی (1368)، آداب و رسوم کردان، ترجمه عزیر محمد پور داشبندی، بی‌جا: میعاد.

بایندر، هنری (1370)، سفرنامة بایندر: کردستان، بین‌النهرین و ایران، ترجمة کرامت‌االله افسر، تهران: یساولی.

برویین‌سن، مارتین‌وان (1378)، جامعه‌شناسی مردم کرد: آغا، شیخ و دولت، ترجمه ابراهیم یونسی، تهران: پانیز.

جکسن، ویلیامز (1357)، سفرنامة جکسن، ایران در گذشته و حال، ترجمة منوچهر امیری و فریدون بدره‌ای، تهران: خوارزمی.

دلاواله، پیترو (1370)، سفرنامه: بخش مربوط به ایران، ترجمه شعاع‌الدین شفا، تهران: علمی و فرهنگی.

دروویل، گاسپار (1364)، سفر در ایران، ترجمۀ منوچهر اعتماد مقدم، بی‌جا: شباویز.

راوندی، مرتضی (1371)، تاریخ اجتماعی ایران، جلد ششم، تهران: نگاه.

رجبی، محمد حسن (1387)،  گذری بر حیات فرهنگی و اجتماعی زن در تاریخ ایران تا قبل از دورۀ تجدد، کتاب ماه تاریخ و جغرافیا.

رستمی‌نژادان، دیانا (1395)، مردم‌شناسی و باستان‌شناسی نمادهای نوسنگی در کُردستان، نامۀ انسان‌شناسی، س13، ش 23.

ریچ، کلودیوس جیمز (2002)،  گه‌شتی ریچ بو کوردستان در 1820، ترجمۀ محه‌مه‌د حه‌مه باقی، اربیل: آراس.

زارعی مهرورز، عباس (1390)، بررسی جایگاه سیاسی و اجتماعی زنان ایالت کُردستان در آغاز سدۀ 14ه.ق، مجلۀ تحقیقات تاریخ اجتماعی، پژوهشگاه علوم انسانی، س1، ش1.

سازمان برنامه و بودجه (1979)، مقدمه­ای بر شناخت مسائل اقتصادی و اجتماعی جامعه عشایری کُردستان، سازمان برنامه.

سجادی، علاءالدین (1381)، تاریخ جنبش‌های کردستان، ترجمة رئوف کریمی، سنندج: کردستان.

سفرنامة برادران شرلی (1362)، ترجمة آوانس، به کوشش علی دهباشی، چاپ اول، تهران: نگاه.

سنندجی، میرزاشکراالله (فخرالکُتّاب) (1366)، تحفة ناصری، بـه کوشـش حشمت‌االله طبیبی، تهران: امیرکبیر.

سون، ای.بی (2007)، سلیمانی ناوچه‌یه‌ک له کوردستان، ترجمه مینه (محمد امین حسین)، سلیمانیه: کردولوژی.

شمیم، علی اصغر (1370)، کُردستان، چاپ اول، بی‌جا: مدبر.

عظیم‌پور، پوپک (1389)، آئین‌های باران‌خواهی، تهران: انتشارات نمایش.

کینان، درک (1376)، کردها و کُردستان، ترجمة ابراهیم یونسی، تهران: نگاه.

موده‌رریسی، محه‌ممه‌د عارف (1385)، که‌له‌پووری کوردی، سنندج: کتیب فروشی شیخی

موکریانی، هیمن (2708: 2008)، دیوان ماموسا هیمن موکریانی، ویرایش وریا حبیب، سلیمانیه: آزادی.

مینورسکی، ولادیمیر (1379)، کردها، ترجمه و توضیح حبیب‌االله تابانی، تهران: گستره.

نیکیتین، واسیلی (1378)، کرد و کُردستان. ترجمۀ محمد قاضی. تهران: نیلوفر.

ویشارد، جان (1363)، بیست سال در ایران، ترجمة علی پیـرنیا، چاپ اول، بی‌جا: نوین.

Bois, T., The Kurds (1966), Beirut: Khayats.

Cooper, D.J., Mithras (1996), Mysteries and Inititation Rediscovered. Weiser Books.

Hay, W R (1921), Two Years in Kurdistan: Experiences of a Political Officer 1918–1920. Sidgwick and Jackson Ltd., London.

Kasraian, N and Arshi, Z, et al (1990), Kurdistan. Oriental Art Pub., O¨ stersund, Sweden.

Martin van Bruinessen (2001), ‘From Adela Khanun to Leyla Zana: Women as Political Leaders in Kurdish History’. published in: Shahrzad Mojab (ed.), Women of a Non-State Nation: The Kurds, Costa Mesa, CA: Mazda Publishers, Inc, pp. 95-112.

Martin van Bruinessen (2013), ‘Kurds and the City’, in: Hamit Bozarslan and Clémence Scalbert-Yücel (eds), Joyce Blau, l'éternelle chez les Kurdes, Paris: Institut Kurde de Paris, pp. 273-95.

O’Shea, M T (1996), Kurdish costume: regional diversity and divergence. In Kurdish Culture and Identity, P G Kreyenbroek and C Allison (eds.), pp. 135–155. Zed Books in Association with The Centre of Near and Middle Eastern Studies, London.

Yeni Ülke (1991), (published in Istanbul: In the Turkish-language weekly) no 33.