قلعه سازی در لرستان و کارکرد امنیتی آن در عهد پهلوی اول

نوع مقاله: علمی-ترویجی

نویسندگان

1 دانشیار گروه تاریخ/ دانشگاه لرستان

2 کارشناسی ارشد تاریخ/دانشگاه لرستان

چکیده

     دوره رضاشاه دورة جدیدی در ایجاد طرح‌های عمرانی به منظور نوسازی در ابعاد اجتماعی و اقتصادی در مناطق مختلف کشور، از جمله لرستان بود. یکی از این برنامه‌های عمرانی در لرستان، احداث قلعه‌هایی با انگیزه‌هایی متفاوت بود. فرماندهان ارتش به منظور تسریع در عملیات نظامی و تسلط بر لرستان، قلعه‌های متعددی را در آن‌جا احداث یا مرمت نمودند. این مقاله با شیوه‌ توصیفی- تحلیلی، قلعه‌سازی در لرستان و کارکردهای آن در دوره رضاشاه مورد بررسی قرار می‌دهد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که در این دوره قلعه‌های زیادی در سه گروه نظامی، رعیتی و غیردولتی در مناطق مختلف لرستان مرمت و احداث شدند که کارکردهای متعدد اداری، نظامی، اجتماعی، امنیتی در زمینه نظارت بر فعالیت مخالفان و شورشیان احتمالی، نگهداری مهمات و تجهیزات نظامی، زندانی نمودن مجرمان، تجمع نظامیان، استقرار ادارات دولتی و تخته‌قاپوی ایلات و عشایر داشتند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The construction of castles in Lorestan and its security function in the Pahlavi I Period

نویسندگان [English]

  • mohsen rahmati 1
  • Mohammad Dalvand 2
1 associated professor of History/Lorestan university
2 M.A in History/ Lorestan University
چکیده [English]

Pahlavi I period was a new era in the creation of civil reconstruction projects in social and economic dimensions in different areas of the country, especially Lorestan. One of these development plans was the construction of castles with different motives in Lorestan. Army commanders built or restored numerous castles in order to expedite the military operation and domination of Lorestan. By descriptive-analytical methods, this article examines the construction of castles and its functions during the Pahlavi I period in Lorestan. The results of the research show that during this period, many castles were built or were restored in different areas of Lorestan in three groups of military, economic and nongovernmental. These Castles had numerous functions as administrative, military, social and security. These functions were used to monitor the activities of potential opponents and insurgents, the maintenance of ammunition and military equipment, the imprisonment of criminals, the gathering of troops, the deployment of government departments and forbidding the migration of tribes.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Lorestan
  • Tribes
  • Pahlavi I
  • Castles
  • The construction of castles
  • security
استارک، فریا (1364). سفرنامه الموت، لرستان و ایلام، ترجمه علی‌محمد ساکی، تهران: علمی.

اسناد خرم‌آباد (1395). به کوشش فرید قاسمی، تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.

امیراحمدی، احمد (1373 الف). خاطرات نخستین سپهبد امیران، به کوشش غلام‌حسین زرگری‌نژاد، تهران: مؤسسه پژوهش و مطالعات فرهنگی.

امیراحمدی، احمدی (1373 ب). اسناد نخستین سپهبد ایران، به کوشش سیروس سعدوندیان، تهران: مؤسسه پژوهش و مطالعات فرهنگی.

ایوانف، س. م (1356). تاریخ نوین ایران، ترجمه هوشنگ تیرآبی و حسن قائم‌پناه، تهران: اسلوج.

بازوند، ستار (1392). لرستان تا امضاء ظل‌السلطان، خرم‌آباد: سیفا.

بهار، محمدتقی (1357). تاریخ مختص احزاب سیاسی، ج 1، تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی.

تاریخ ارتش نوین از 1300 تا 1320 (بی‌تا). ج 1، تهران: ستاد بزرگ ارتشتاران.

جغرافیای لرستان، پشتکوه و پیشکوه (1395). به کوشش سکندر امان‌الهی بهاروند، خرم‌آباد: شاپورخواست.

جلایر، مهدی (1376). در راه پشتکوه، به کوشش کاوه بیات، خرم‌آباد: شقایق، افلاک.

چریکف، مسیو (1379). سیاحتنامه مسیو چریکف، ترجمه آبکار مسیحی، به کوشش علی‌اصغر عمران، تهران: امیرکبیر.

خدابخشی، حاجی‌رضا (1384). تاریخ سیاسی لرستان، خرم‌آباد: افلاک.

دالوند، حمیدرضا (1385). انقلاب اسلامی در لرستان، ج 1، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.

دالوند، حمیدرضا (1388). تاریخ و معماری دژ شاپورخواست (قلعه فلک‌الافلاک)، تهران: پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری.

رزم‌آرا، حاج‌علی (1320). جغرافیای نظامی(لرستان)، تهران: ستاد بزرگ ارتشتاران.

ساکی، علی‌محمد (1343). جغرافیای تاریخی و تاریخ لرستان، خرم‌آباد: کتاب‌فروشی محمدی.

ستوده، یدالله (1388). شورش لرستان، اسناد و تصاویر، خرم‌آباد: شاپورخواست.

ستوده، یدالله (بی‌تا). مستوفی لرستان، لرستان به روایت اسناد، خرم‌آباد: شاپورخواست.

شاه‌بختی، محمد (1373). عملیات لرستان، اسناد سرتیپ محمد شاه‌بختی (1303 و 1306)، به کوشش کاوه بیات، تهران: شیرازه.

شجره، حسین (1395). سفرنامه حسین شجره به لرستان، تصحیح محمدجعفر محمدزاده، خرم‌آباد: شاپورخواست.

صلاح، مهدی و محمدعلی نعمتی (1395). پیامدهای اسکان عشایر بر حیات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی لرستان (1302 تا 1312ش)، مجلة پژوهش‌های تاریخ ایران و اسلام، شماره 19، پاییز و زمستان 1395.

ظل‌السلطان، مسعود میرزا (1362). تاریخ مسعودی، تهران: یساولی.

غضنفری امرایی، اسفندیار (1393). تاریخ غضنفری، ج 2، به کوشش اسعد غضنفری و یدالله ستوده، خرم‌آباد: شاپورخواست.

فوران، جان (1390). مقاومت شکننده، ترجمه احمد تدین، تهران: خدمات فرهنگی رسا.

فهیمی، مهدی (1388). نقش مسیرهای سیمره در تاریخ لرستان، خرم‌آباد: شاپورخواست.

قاسمی، فرید (1394 ب). دانشنامک خرم‌آباد، تهران: سیدفرید قاسمی.

قاسمی، فرید (1394). الف، سرگذشت خرم‌آباد، تهران: سید فرید قاسمی.

کرونین، استفای (1377). ارتش و حکومت پهلوی، ترجمه غلام‌رضا علی‌بابایی، ویرایش محمد رفیعی مهرآبادی، تهران: خجسته.

کیانی، مصطفی (1382). معماری دوره پهلوی اول، تهران: مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران.

مجد، محمدقلی (1389). از قاجاریه به پهلوی، براساس اسناد وزارت خارجه امریکا، ترجمه رضا مرزانی و مصطفی امیری، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی.

محمدی، ماشاالله (1379). خاطرات من از خرم‌آباد قدیم، خرم‌آباد: افلاک.

واعظ شهرستانی، نفیسه (1388). سیاست عشایری دولت پهلوی اول، تهران: نشر تاریخ ایران.

والیزاده معجزی، محمدرضا (1380)، تاریخ لرستان روزگار قاجار، ویراستار حمیدرضادالوند، تهران: حروفیه.

همو، (1375). ژاندارمری در لرستان، لرستان‌نامه، به کوشش سیدفرید قاسمی، خرم‌آباد: پیغام.

همو، (1382). تاریخ لرستان روزگار پهلوی، ویراستار غلام‌رضا عزیزی، تهران: حروفیه.

یگرنگیان، میرحسین (1326). گلگون‌کفنان، گوشه‌ای از  تاریخ نظامی معاصر، تهران: چاپخانه محمدعلی علمی.

آرشیو سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره‌های بازیابی 99- 120- 240، 290000577، 12-17-293.

آرشیو سازمان اسناد ملی غرب کشور/ همدان، شماره‌های بازیابی، 103/280/91، 147/280/91، 62/280/91، 40/280/91، 120/280/91، 125/280/91.

اطلاعات، 19 آذر 1307، سال سوم، شماره 651.

اطلاعات، 31 مرداد 1312، سال هشتم، شماره 1977.

ایران، 30 جمادی‌الثانی 1307، شماره 709.

حبل‌المتین، 18 تیر 1308، سال سی‌وهفتم، شماره 25 و 24.

حبل‌المتین، 2 مهر 1308، سال سی‌وهفتم، شماره 41 و 40.

ناهید، 8 آبان 1307، سال هشتم، شماره 29.

مصاحبه با آقای مظفر ساکی، لرستان، 10/6/96.

مصاحبه با آقای سام دالوند، لرستان، 15/4/94.

مصاحبه با آقای یدالله ستوده، لرستان، 14/6/96.

مصاحبه با آقای رحمت دالوند، لرستان، 18/6/96.