نوع مقاله: علمی-ترویجی

نویسندگان

1 دانشیار گروه تاریخ/دانشگاه پیام نور

2 استادیار گروه معارف اسلامی/ دانشگاه پیام نور

چکیده

بی شک توجه به تاریخ اجتماعی و تاریخ محلی نقش موثری در شناسایی فضای کالبدی هر شهر دارد. با این وجود گرچه مورخان به دلایل متعدد کمتر به پژوهش در این حوزه پرداخته اند اما با تغییر در نگرش، می توان به اوضاع اجتماعی، اقتصادی، معیشتی و فرهنگ حاکم بر طبقات اجتماعی پی برد.
هدف این پژوهش بررسی دلایل رونق اقتصادی شاهرود و تاثیر آن بر اوضاع اجتماعی این شهر در زمان روی کارآمدن حکومت قاجار تا سال 1310ق براساس مطالعات تاریخ اجتماعی و تاریخ محلی است. شاهرود به دلیل موقعیت مهم تجاری و نیز قرار داشتن در مسیر زیارتی از رونق اقتصادی و تجاری ویژه ای برخوردار بود که در نتیجه آن فضای کالبدی شهر نیز تغییر یافت. از همین رو این پژوهش بر آن است تا به شناسایی و بررسی علل و عوامل موثر در روند توسعه اقتصادی و اجتماعی شاهرود در دوران قاجار تا سال 1310ق بپردازد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Shahrood's economic and social structure in the first half of Qajar era

نویسندگان [English]

  • hooshang khosrobeigi 1
  • zahra ghanbari 2

1 asociated professor of History/ Payam e noor University

2 Assistant Professor of Payame Noor University

چکیده [English]

Undoubtedly, attention to social history and local history has an effective role in identifying the physical space of each city. In the meantime, despite the numerous sources in the Qajar era, historians have paid less attention to the livelihood and culture of the social classes. This article aims to study the causes and factors of economic prosperity of Shahrood and its impact on the social situation of this city in the first half of Qajar era from the perspective of social and local history studies. The result of the research is the result of collecting information and extracting research data using a descriptive-analytical method and using historical arguments and Indicates that Shahrud had a special economic and commercial prosperity due to its location on the pilgrimage route on the one hand, and on the other hand due to the arrival of Russian goods to this city as the warehouse of the eastern part of Iran, The city's body changes. Therefore, this research seeks to identify and study the causes and factors affecting the economic and social development of Shahrood during the early Qajar period

کلیدواژه‌ها [English]

  • Shahrud
  • Qajar
  • neighborhoods
  • Economy
  • population
  • roads

اعتمادالسلطنه، محمدحسن خان( 1367)، مرآت البلدان، به تحقیق هاشم محدث و عبدالحسین نوایی،ج1، تهران: دانشگاه تهران.

اعتمادالسلطنه، محمدحسن خان( 1363)، تاریخ منتظم ناصری، به تصحیح محمد اسماعیل رضوانی، ج3، تهران: دنیای کتاب.

اعتماد السلطنه، محمدحسن خان( 1376)، چهل سال تاریخ ایران، گردآورنده ایرج افشار، ج 1، تهران: اساطیر.

اعتماد السلطنه، محمدحسن خان( 1355). مطلع الشمس، ج3، تهران: سازمان خدمات اجتماعی.

بوهلر، الکساندر( 1357)، سفرنامه و جغرافیای تاریخی گیلان و مازندران، به کوشش محمد تقی پور احمد جکتاجی، لاهیجان: گیل.

حکیم الممالک، علی نقی بن اسماعیل( 1286)، سفرنامه ناصرالدین شاه به خراسان یا روزنامه حکیم الممالک، تهران: انتشارات کارخانه آقامیر باقر طهرانی.

خانیکوف، نیکولای ولادمیر( 1375)، سفرنامه خانیکوف، ترجمه اقدس یغمایی و ابوالقاسم بیگناه، مشهد: آستان قدس رضوی.

روزنامه ایران( 1301)،ج2،3، 4 تهران: کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

روزنامه دولت علیه ایران (1373)، به اهتمام جمشید کیانفر و عنایت الله رحمانی، ج2، تهران: کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

سپهر، محمد تقی( 1377)، ناسخ التواریخ، به اهتمام جمشید کیانفر، ج1، تهران: اساطیر.

شیرازی، میرزا فضل الله( 1380)، تاریخ ذوالقرنین، به تصحیح ناصر افشارفر، تهران: مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.

شیروانی، زین العابدین( 1301)، بستان السیاحه، تهران: کتابفروشی سنایی و محمدی.

شیروانی، زین العابدین( 1349)، ریاض السیاحه، مصحح اصغر حامد ربانی، ج3، تهران: کتابفروشی سعدی.

شیندلر، هوتم و دیگران( 1356)، سفرنامه خراسان در سه سفرنامه ( هرات، مرو ، مشهد)، به کوشش قدرت الله زعفران لو، تهران: دانشگاه تهران.

صفایی، ابراهیم( 1347)، گزارش های سیاسی علاء الملک، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.

عیسوی، چارلز( 1369)، تاریخ اقتصادی ایران عصر قاجار، تهران: نشر گستره.

غفاری کاشانی، ابوالحسن( 1369)، گلشن مراد، به کوشش غلامرضا طباطبایی مجد، تهران: زرین.

فرمانفرما ، فیروزمیرزا ( 1380)، سفرنامه کرمان و بلوچستان، به کوشش سعاد پیرا و منصوره اتحادیه، ج1، تهران: نشر تاریخ ایران.

فریزر، جیمز بیلی( 1364)، سفرنامه فریزر معروف به سفر زمستانی، ترجمه منوچهر امیری، تهران: طوس.

قاسمی، سید فرید( 1389)، چکیده و متن کامل سالنامه های ایران 1312-1290ق، تهران: مجلس شورای اسلامی.

کرزن، جرج ناتانیل( 1380)، ایران و قضیه ایران، ترجمه غلامعلی وحید مازندرانی، ج1، تهران: علمی و فرهنگی.

لوات، برسفرد( 1348)، استرآباد نامه، به کوشش مسیح ذبیحی، تهران: انتشارات فرهنگ ایران زمین.

مک گرگر، سی ام( 1368) شرح سفری به ایالت خراسان و شمال غربی افغانستان، ترجمه اسد الله توکلی طبسی، ج 2، مشهد: آستان قدس رضوی.

مکنزی، چارلز فرانسیس( 1359)، سفرنامه شمال: گزارش چارلز فرانسیس مکنزی اولین کنسول انگلیس در رشت از سفر به مازندران و استرآباد، تهران: کتابسرا.

ملگونف، گریگوری( 1376)، کرانه های جنوبی دریای خزر یا استان های شمالی ایران، ترجمه مسعود گلزاری، تهران: کتابسرا.

میرزا ابراهیم( 1355)، سفرنامه استرآباد، مازندران و گیلان، به کوشش مسعود گلزاری، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.

ناصرالدین شاه( 1361)، سفرنامه خراسان، زیر نظر ایرج افشار، تهران: انتشارات بابک.

ناطق، هما( 1356)، « تاثیر اجتماعی و اقتصادی بیماری وبا در دوره قاجار»، نگین، ش148: 30-62.

واتسون، رابرت گرنت( 1354)، تاریخ ایران در دوره قاجاریه از ابتدای قرن 19 تا سال 1858م، ترجمه وحید مازندرانی، تهران: سیمرغ.

وامبری، آرمینیوس( 1381)، زندگی و سفرهای وامبری، ترجمه محمد حسین آریا لرستانی، تهران: انتشارات علمی فرهنگی.

وقایع اتفاقیه( 1373)، ج3، تهران:  کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

ییت، چارلز ادوارد( 1365)، خراسان و سیستان: سفرنامه کلنل ییت به ایران و افغانستان، ترجمه قدرت الله روشنی و مهرداد رهبری، ج1، تهران: یزدان.

Baker, Valentine( 1876), Clouds in the East: Travel and Adventures on the Perso- Turkoman Frontier, London: Chatto and Windus, Piccadilly.

Browne, E.G( 1893), A Year among the Persia, London: Adam and Chawrles Black.

Fraser,JamesBailie ( 1825), Journey in to Khorasan in the Years 1821 and 1822, London: Paternoster- Row.

Conolly, Arthur( 1834), Journey to the North of India, Overland from England, Through Russia, Persia and Affghaunistaun, vol:1, London: Richard Bentley, New Burlington Street.

Ferrier, J.P( 1857), Carvan Journey and Wanderings in Persia, Afghanistan, Turkistan and Beloochistan, chap: VI,  London: John MURRAY, Albemarle Street.

Marsh, HippisleyCunliffe( 1877), A Journey Through Persia and Afghanistan to India, via Meshed, Heart and Kandahar,  London: Tinsley Brothers, Catherine Street, Strand.