موقوفات زنان یزد از عصر پهلوی تا عصر حاضر (از سال 1305ه.ش تا 1394ه.ش)

نوع مقاله: علمی-ترویجی

نویسندگان

1 استادیار تاریخ /پردیس علوم انسانی .دانشکده علوم سیاسی و حقوق دانشگاه یزد

2 کارشناسی ارشد تاریخ /پردیس علو انسانی .دانشکده علوم سیاسی و حقوق، دانشگاه یزد

چکیده

زنان ایران از عصر پهلوی به بعد به دنبال تحولات اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و شکل­گیری جامعه مدرن با عهده­دار شدن برخی از مشاغل اجتماعی و فرهنگی نقش به سزای در جامعه ایفا نمودند. یکی از اموری که به صورت گسترده­تری این نقش را نشان می­دهد، در زمینه سنت وقف و موقوفات می­باشد. مقاله حاضر که به موقوفات زنان یزد از عصر پهلوی تا عصر حاضر می­پردازد،درصدد است تا با توجه به جایگاه وقف در یزد در بازه­ی زمانی مشخص شده، وسعت و اهمیت نقش زنان را در امر وقف نشان دهد و باتوجه به وقفنامه­های موجود و اسناد مکتوب به دست آمده، به سوالات ذیل پاسخ گوید: میزان مشارکت زنان در امر وقف در کدام دوره بیشتر بوده است؟ زنان واقف از چه قشر و طبقه اجتماعی بوده­اند و انگیزه آنها ازوقف چه بوده؟ بررسی­ها نشان می­دهد که این نقش در عصرانقلاب اسلامی توسعه پیدا می­کند که نشانگر هم جایگاه اجتماعی وهم استقلال مالی زنان دراین دوره می­باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Yazdian Women’s Mughufat(Charitable Endowments) from Pahlavi era to present day From 1305 AH to 1394 AH

نویسندگان [English]

  • Zohre Cheraghi 1
  • Safa Zare Sangederazi 2
1 assistance professor of history/ College of Political Science and Law, Paradise Humanities, Yazd University
2 M.A in History/ College of Political Science and Law, Paradise Humanities, Yazd University
چکیده [English]

After some economic, political, social, cultural developments and the formation of a modern society in Iran, women took the responsibility of some social and cultural jobs andso played a significant role in the society from the Pahlavi era to present day. One thing that broadly shows this role is related to the tradition of waqf and mughufat (charitable endowments). The present article, which addresses the charitable endowments of Yazdian women from Pahlavi to the present day, seeks to highlight the extent and importance of Yazdianwomen's role inwaqf within the specified timeframe, and according to the written documents responds to the following questions: in which period the women’s participation in the waqf has been higher? To social class the women belongedand what were their motivation in the charitable donations? Studies show that this role has expanded in the era of the Islamic Revolution, which indicates both the social status and the financial independence of women during this period.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Yazd
  • Contemporary
  • Waqf
  • Women's charitable Endowments
فاطمه بیگم(فاقد وقفنامه)، (12 تیر1393)، گواهی مصرف، زارچ: ادره تحقیق اوقاف شهرستان یزد، [کلاسه پرونده 1176-93 و ف-44].

فاطمه خانم(فاقد وقفنامه)، (20 اردیبهشت1391)، گواهی مصرف، زارچ: اداره تحقیق اوقاف شهرستان یزد، [کلاسه پرونده 91-20 و ف-25].

فاطمه خانم(فاقد وقفنامه)، (12 تیر 1393)، گواهی مصرف، یزد: اداره تحقیق اوقاف شهرستان یزد، [کلاسه پرونده 1184-93 و ف-10].

فاطمه و سکینه محمدرضائی بنت محمد وراث خدیجه متوسل المهدی (17 خرداد1386)، وراثت، یزد: اداره اوقاف شهرستان یزد، [کلاسه خ/50].

فاطمه نساء حاجی کریم میبدی حسب الوکاله عباس طالبی هدش(24 اسفند1391)، وکالت، یزد:  دفتر اسناد رسمی106 یزد، به شماره 2791، ج13: سردفتر: ص 19-20.

فاطمه نازنین(12مرداد1393)، گواهی مصرف، ابرندآّباد:  اداره تحقیق سازمان و شهرستان یزد، [کلاسه پرونده،1540-93 و ف/75].

فاطمههمتیبنتحسین(15 آذر 1327)،یزد: ادارهاوقافشهرستانیزد،[کلاسهف/78].

فاطمهبنائیشورغینیبنتعلی(28 اردیبهشت1323)،یزد: ادارهاوقافشهرستانیزد، [شمارهف/10 وف/79]

عمهبیگم، (18 خرداد 1381)،گواهیمصرف،یزد: ادارهاوقافشهرستانیزد، [ کلاسهع-90]،شماره 22.

کبری خانم(فاقد وقفنامه)(20اسفند 1381)، گواهی مصرف، یزد:  اداره تحقیق اوقاف شهرستان یزد، [کلاسه، ک-8].

شهربانو(22 شهریور1380)،گواهیمصرف،یزد: ادارهاوقافشهرستانیزد،[کلاسهش-9]،شماره 143.

مریم خانم(فاقد وقف نامه)(2 تیر1389)، گواهی مصرف، اداره اوقاف شهرستان یزد،[کلاسه م- 300]، شماره23.

منور خانم(فاقد وقفنامه)(21 مهر 1387)، بی جا، اداره اوقاف شهرستان یزد، نامه شماره15748.

منور هادی پور علی آبادی فرزند اسدالله(18 آذر 1392)، یزد: دفتر اسناد رسمی 106، (19/09/1392)، ج16، شماره 3749، ص139-142 ؛ اداره اوقاف شهرستان یزد،[کلاسه م/200].

ملا سکینه(فاقد وقفنامه)(20 اسفند 1381)، گواهی مصرف، بی جا: اداره اوقاف شهرستان یزد، [کلاسه م/81]، شماره7.

معصومه کریمی زارچی بنت سیدحسن و طاهره بابادی زارچ بنت حسین(10 مرداد 1371)، زارچ: دفتر اسناد رسمی42 اشکذر، (10/05/1371)، ج15سر دفتر، شماره 4806، ص62.

آبراهامیان،یرواند (1389)،تاریخ ایران مدرن، ترجمه محمدابراهیم فتاحی، تهران: نشر نی،چاپ چهارم.

سجادی، احمد (1390)، «آثار اجتماعی وقف اسلامی در ایران(قسمت اول)، فصلنامه فرهنگی، تحقیقی، اجتماعی، تاریخی»، تهران: سازمان اوقاف و امور خیریه، 19(75)،ص52-84.

سلیمانی، سعید؛ گل بخش، محمدحسین (بی تا)، موقوفات یزد، 4ج: ج1-2-3-4، یزد: مرکز یزد شناسی کتابخانه وزیری.

عرفان­فر، محمدجواد (1387)،فهرست اسناد موقوفات ایران: شهرستان یزد و حومه، 2ج: ج1-2، یزد: عرشیان، اداره اوقاف و امور خیریه استان یزد.

عرفان فر، محمد جواد (1384)،مجموعه اسناد موقوفات شهرستان میبد، 2ج: ج2، قم:نسیم کوثر، چاپ اول.

گلشن، جلال (1327ش)، وقفنامه مرحومین امیرچقماق و زوجه او ستی­فاطمه بنت سلطان محمد (سنه 849 هجری)،یزد: چاپخانه گلبهار؛ انتشارات شعبه یک هیئت اسلامی یزد.

میرجلیلی، محمدجعفر (1379)،بررسی سیرتاریخی و تاثیرات اجتماعی فرهنگی وقف، بی­جا: بی نا.