پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی (با همکاری انجمن ایرانی تاریخ) پژوهش‌نامه تاریخ اجتماعی و اقتصادی 2383-1278 5 1 2016 09 21 Health and Common Beliefs during Qajar Era سلامت و باورهای عامیانه در عصر قاجار 57 75 2210 FA سمیه سادات شفیعی استادیار پژوهشکده علوم اجتماعی/پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی Journal Article 2016 02 18 Sickness and death as a result of contagious and unknown diseases were the social realities of Qajar era. Pre-modern perceptions of peopleof human body and biological causes of diseases had a root in people conventional beliefs and were thus reflective of socio-cultural structure of the society of that time. The present study treats the common beliefs of the people and their related actions concerning diseases as part of social realities, and attempts to examine what these common beliefs of this era concerning the causes of diseases were and what solutions were prescribed for curing diseases accordingly. Analysis of historical documents and theoretical interpretation of the findings reveal that common beliefs played an important role in preserving health both with regard to disease causes and cures. Based on common beliefs, health and treatment were provided through reference to traditional medicine and common curing methods. By attributing diseases to metaphysical issues, people made use of magic and talisman as treatment. Moreover, taking advantage of the energy of individuals and holy objects for healing purposes suggests lack of facilities, lack of recognition of body structure in confronting infectious diseases and the complexities of diseases afflicting body organs on the one hand, and attempts for prevention of condition deterioration and maintainingsurvival on the other hand. بیماری و مرگ‌و‌میر بر اثر بیماری‌های واگیردار و ناشناخته یکی از واقعیت‌های اجتماعی دوره قاجار محسوب می‌شود. ادراک ابتدایی انسان پیشامدرن از بدن و زمینه‌های زیستی ابتلا به بیماری‌ها ریشه در باورهای عامیانه مردمان و منعکس‌کننده بخشی ساختار اجتماعی و فرهنگی جامعه آن روز بود. مقاله حاضر به بررسی باورهای عامیانه و کنش‌های متعاقب آن در مواجهه با بیماری‌ها بعنوان واقعیت اجتماعی پرداخته و درصدد پاسخ‌گویی به این دو پرسش است: باورهای عامیانه دربارة علل وقوع بیماری­ها در این  دوره چه بودند؟ چه راهکارهایی جهت بهبود و درمان بر حسب باورهای عامیانه تجویز می‌شد‌؟ مطالعه اسنادی منابع تاریخی و تحلیل نظری یافته‌های مستخرج از منابع نشان می‌دهد باورهای عامیانه نقش مهمی در حفظ سلامت چه از باب بروز بیماری و چه درمان داشته است. در نزد عموم طرق تامین درمان و سلامت در اشکالی چون رجوع به طب سنتی و بهره‌گیری از شیوه‌های درمانی معمول بود. انتساب بیماری به امور ماور‌الطبیعه راه های حمل اوراد و طلسم ها را بعنوان روش‌های درمان دیده می‌شد و همچنین برخورداری از انرژی‌های افراد و اشیا مقدس به نیت شفابخشی این امور گویای نبود امکانات، عدم شناخت ساختار بدن در مواجهه با بیماری‌های عفونی پیچیدگی‌های بیماری در اعضای درگیر از یکسو و تلاش برای جلوگیری از وخامت احوال و حفظ بقا بود. http://economichistory.ihcs.ac.ir/article_2210_b71b79ee0df174f4ba3e5c015b980878.pdf